Nauka i gospodarka wodna łączą siły – podpisano umowę między Polską Akademią Nauk a Wodami Polskimi

27 lutego 2025 r. Polska Akademia Nauk i Wody Polskie oficjalnie sformalizowały swoją dotychczasową wieloletnią współpracę, podpisując umowę o wspólnym działaniu na rzecz zrównoważonego gospodarowania wodą. To przełomowy moment, który podkreśla rosnące znaczenie naukowego podejścia do zarządzania zasobami wodnymi i ochrony przed skutkami zmian klimatycznych.

Podpisanie umowy odbyło się podczas drugiego posiedzenia Komitetu Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej PAN, który zastąpił dotychczasowy Komitet Gospodarki Wodnej. Jego misją jest połączenie środowiska naukowego i ekspertów z instytucji zajmujących się gospodarką wodną, aby wspólnie mogli skuteczniej odpowiadać na wyzwania związane z ochroną przed powodziami i suszami, jakością wód, a także odbudową odporności infrastruktury oraz społeczności.

– To naprawdę ważna chwila, bo nasze kontakty z Wodami Polskimi mają długą historię, ale dziś przyjmują one postać formalną. Wspólna praca zespołów ekspertów pokazuje, co możemy osiągnąć razem – a niestety tematów nam nie zabraknie. Czekają nas susze, kolejne powodzie, zmieniające się warunki hydrologiczne. Dzięki połączeniu sił nauki i administracji możemy lepiej przygotować się na te wyzwania – podkreślił prof. Marek Konarzewski, prezes PAN.

Nowe publikacje – istotne narzędzia w planowaniu gospodarowania wodą

W trakcie wydarzenia zaprezentowano dwie publikacje, które będą stanowić fundament dla przyszłych działań w zakresie zarządzania gospodarką wodną i przeciwdziałania skutkom powodzi.

Pierwszą z nich jest 46. tom Monografii Komitetu Gospodarki Wodnej PAN pt. „Meandry gospodarki wodnej w Polsce – dokąd płyniemy?”, który stanowi kompendium wiedzy o stanie gospodarki wodnej w Polsce oraz wyzwaniach na przyszłość. Publikacja gromadzi doświadczenia ekspertów i praktyków, pokazując zarówno historyczne konteksty zarządzania wodą, jak i współczesne kierunki rozwoju tej dziedziny.
Drugim kluczowym opracowaniem jest „Raport z zadania obejmującego opracowanie długofalowej strategii oraz rekomendacji rozwiązań wspierających odbudowę odporności społeczeństwa i infrastruktury na skutki powodzi oraz zapewnienia wsparcia eksperckiego w zakresie zarządzania ryzykiem powodziowym”. Dokument ten powstał w odpowiedzi na rosnące zagrożenia hydrologiczne i konieczność wdrażania długoterminowych rozwiązań, które nie tylko zabezpieczą infrastrukturę przed skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych, ale także pozwolą na lepszą adaptację społeczności do zmian klimatycznych.

Nowe podejście do gospodarki wodnej

Podpisana umowa oraz nowe publikacje wpisują się w szerszy kontekst współpracy naukowców z administracją publiczną, szczególnie w obliczu rosnących zagrożeń związanych ze zmianami klimatu. Jednym z pierwszych efektów wspólnego działania był opracowany przez ekspertów program redukcji ryzyka powodziowego dla Nysy Kłodzkiej.

– Woda staje się jednym z kluczowych tematów w nauce i debacie publicznej. Cieszę się, że w Polskiej Akademii Nauk waga problemów wodnych jest dostrzegana, a współpraca z Wodami Polskimi pozwoli nam jeszcze skuteczniej działać – zaznaczył prof. Paweł Rowiński, przewodniczący Komitetu Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej PAN.

Eksperci podkreślali także, że poza kwestią zabezpieczeń hydrotechnicznych i odpowiedniego planowania przestrzennego, kluczowe jest rozwijanie kompetencji specjalistów zajmujących się gospodarką wodną.

– Ta współpraca ma kluczowe znaczenie. Musimy elastycznie i skutecznie reagować na zmieniające się warunki, a naukowe podejście Wód Polskich do planowania i inwestycji jest niezwykle cenne. Im więcej ekspertów, tym lepiej będziemy w stanie odpowiedzieć na wyzwania przyszłości – powiedział Mateusz Balcerowicz, zastępca prezesa Wód Polskich ds. Ochrony Przed Powodzią i Suszą.

Dalsze kroki: odbudowa odporności na powodzie i susze

Podpisanie umowy to dopiero początek. Przed PAN i Wodami Polskimi stoją konkretne wyzwania związane z odbudową terenów popowodziowych, planowaniem działań adaptacyjnych oraz wdrażaniem innowacyjnych rozwiązań hydrotechnicznych.
Współpraca między nauką a administracją publiczną jest kluczowa dla skutecznej ochrony zasobów wodnych i bezpieczeństwa mieszkańców. Eksperci podkreślają, że istotne znaczenie będzie miało również włączenie społeczeństwa w proces podejmowania decyzji oraz odpowiednia edukacja dotycząca zagrożeń i sposobów przeciwdziałania skutkom ekstremalnych zjawisk hydrologicznych.

46. tom Monografii Komitetu Gospodarki Wodnej PAN „Meandry gospodarki wodnej w Polsce – dokąd płyniemy?” dostępny jest tutaj.

Galeria

(kliknij w zdjęcie poniżej, aby przejść do galerii)

fot. wyróżniające: Wody Polskie

Pozostałe fot. PAN / Aneta Karwowska