Międzynarodowy Instytut Astrofizyki Cząstek PAN

Działalność Instytutu

Prace instytutu nad odkrywaniem ukrytego Wszechświata obejmują kluczowe kierunki badań teoretycznych, w tym teorię astrofizyki i kosmologii cząstek, oraz trzy główne obszary eksperymentalne: poszukiwanie ciemnej materii, detekcję i badania neutrin oraz fal grawitacyjnych, a także prace B+R nad nowymi technologiami w tych obszarach badań. Działania naukowe prowadzone są przez międzynarodowy zespół naukowców, inżynierów i programistów, w tym doświadczonych badaczy, postdoków, doktorantów i wysoko wykwalifikowanych techników. 

Astrocent odgrywa ważną rolę w międzynarodowych projektach współpracy w kluczowych obszarach astrofizyki cząstek, a jego badacze uczestniczą w eksperymentach takich jak DarkSide-20k czy DEAP-3600 (ciemna materia), Hyper-Kamiokande oraz KM3NeT (neutrina), Advanced Virgo i Teleskop Einsteina (fale grawitacyjne), a także DRD1 (detektory gazowe). 

Misją instytutu jest nie tylko zgłębianie tajemnic ukrytego Wszechświata, ale także dostarczanie innowacji technologicznych, które mogą znaleźć zastosowanie w nowoczesnej gospodarce i stać się rozwiązaniem w kontekście największych wyzwań współczesnego świata, takich jak zdrowie, bezpieczeństwo czy zmiany klimatyczne. Połączenie naukowych badań podstawowych z praktycznymi zastosowaniami będzie prowadziło zarówno do rozwoju wiedzy o Wszechświecie, jak i do poprawy dobrobytu społecznego.

Badacze związani z Astrocentem są autorami wielu artykułów w czasopismach indeksowanych przez Journal Citation Reports (JCR), dotychczas uzyskali ponad 10 krajowych i międzynarodowych grantów badawczych, otrzymali 1 patent (a 2 następne są rozpatrywane) i zarejestrowali 1 wzór przemysłowy, a także opracowali przełomowe technologie, od autonomicznych czujników sejsmicznych i infradźwiękowych po nowatorskie materiały zmieniające długość fali i koncepcje PET z ciekłym argonem do obrazowania medycznego.

Wsparcie instytucjonalne

Transformacja powstałego w 2018 roku centrum doskonałości AstroCeNT przez wyodrębnienie go z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika (CAMK PAN) w samodzielną jednostkę naukową oraz dalszy jej rozwój opierają się na trzech głównych filarach. Połowę finansowania dostarcza projekt Astrocent Plus (od stycznia 2025 roku) w ramach programu Horyzont Europa Teaming for Excellence, a resztę stanowią finansowanie w ramach działania Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz wsparcie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (oba przyznane pod koniec 2025 roku). Łącznie te źródła finansowania zapewnią 30 milionów euro na okres sześciu lat i będą stanowić stabilną podstawę do rozbudowy zespołu oraz infrastruktury laboratoryjnej, a także nawiązania nowych oraz zacieśnienia już istniejących partnerstw z wiodącymi ośrodkami w Polsce i na świecie, a także do stałego rozwoju i podnoszenia kompetencji kadry naukowej i personelu wsparcia.