Uchwała nr 5/2025 Komitetu Psychologii PAN w sprawie zasad i instytucjonalnej odpowiedzialności za regulację świadczenia usług psychoterapeutycznych

Komitet Psychologii Polskiej Akademii Nauk (PAN) pragnie zwrócić uwagę na pilną potrzebę kompleksowej i systemowej regulacji świadczenia usług psychoterapeutycznych w Polsce. W świetle rosnącego zapotrzebowania na profesjonalne usługi psychoterapeutyczne oraz konieczności zapewnienia ich wysokiej jakości i bezpieczeństwa pacjentów, uważamy, że odpowiednie rozwiązania prawne powinny zostać opracowane przez właściwe instytucje rządowe, w szczególności Ministerstwo Zdrowia. Regulacja tej kwestii powinna opierać się na aktualnym stanie wiedzy naukowej oraz uwzględniać szeroki dialog społeczny i ekspercki, aby uniknąć konfliktów w środowisku profesjonalistów zajmujących się psychoterapią.

Współczesna psychoterapia jest uznawana za jedną z kluczowych metod leczenia zaburzeń psychicznych oraz wsparcia w różnego rodzaju trudnościach emocjonalnych. Jej skuteczność została potwierdzona w licznych badaniach naukowych, a rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz uznanych instytucji, takich jak Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (APA) czy brytyjski Narodowy Instytut Zdrowia i Opieki (NICE), wskazują na potrzebę stosowania metod terapeutycznych o udowodnionej skuteczności. Dlatego regulacja zawodu psychoterapeuty powinna jednoznacznie określać, że psychoterapia jest metodą leczenia wymagającą odpowiednich kompetencji, zdobywanych w ramach rygorystycznych procesów kształcenia i certyfikacji.

Kwestia dostępu do zawodu psychoterapeuty powinna zostać uregulowana w sposób zapewniający najwyższą jakość świadczonych usług oraz ochronę pacjentów. Kluczowe jest określenie standardów edukacyjnych i kompetencyjnych, które zagwarantują, że psychoterapeuci posiadają solidne przygotowanie teoretyczne i praktyczne. Istotnym elementem regulacji powinno być także ustanowienie nadzoru nad kształceniem i praktyką psychoterapeutyczną poprzez określenie kryteriów akredytacji instytucji szkolących, wymóg stosowania metod terapeutycznych o potwierdzonej skuteczności, obowiązek ustawicznego kształcenia i superwizji oraz jasne standardy etyczne i zasady odpowiedzialności zawodowej psychoterapeutów.

Regulacja zawodu psychoterapeuty powinna być przygotowana w sposób systemowy, z uwzględnieniem ekspertyzy instytucji publicznych odpowiedzialnych za ochronę zdrowia oraz we współpracy ze środowiskami naukowymi i akademickimi. Takie podejście pozwoli uniknąć konfliktów wewnętrznych i stworzyć jednolite, przejrzyste zasady regulujące wykonywanie zawodu psychoterapeuty. Proces legislacyjny powinien obejmować szerokie konsultacje społeczne i dialog z różnymi środowiskami zajmującymi się ochroną zdrowia psychicznego, tak aby przyszłe regulacje uwzględniały zarówno aktualny stan wiedzy naukowej, jak i realne potrzeby pacjentów oraz profesjonalistów. Kluczowym celem regulacji powinno być zapewnienie dostępu do skutecznych i bezpiecznych metod terapeutycznych oraz eliminacja zagrożeń wynikających z nierównego poziomu kształcenia i stosowania niesprawdzonych metod terapii.

Uważamy, że regulacja zawodu psychoterapeuty jest konieczna i powinna zostać opracowana w sposób systemowy przez instytucje publiczne odpowiedzialne za ochronę zdrowia. Tylko wtedy możliwe będzie zapewnienie wysokiej jakości usług psychoterapeutycznych, bezpieczeństwa pacjentów oraz spójnych, opartych na wiedzy naukowej standardów wykonywania tego zawodu. Komitet Psychologii PAN deklaruje gotowość do współpracy w wypracowywaniu optymalnych rozwiązań legislacyjnych w tej dziedzinie.

Uchwała wyraża poglądy Komitetu Naukowego Polskiej Akademii Nauk i nie powinna być utożsamiana ze stanowiskiem Polskiej Akademii Nauk