Powstaje Międzynarodowy Instytut Chemii Analitycznej PAN w Toruniu

Polska Akademia Nauk rozszerza swoją obecność o kolejny silny ośrodek naukowy. W Toruniu powstaje Międzynarodowy Instytut Chemii Analitycznej PAN – pierwsza tego typu jednostka w północnej Polsce. Jej misją będzie prowadzenie badań nad jakością żywności, stanem środowiska i zdrowiem publicznym, a także skuteczne łączenie nauki podstawowej z przemysłem.

Porozumienie w tej sprawie podpisali w czwartek 17 lipca w Toruniu marszałek województwa Piotr Całbecki, prezes Kujawsko-Pomorskiego Centrum Naukowo-Technologicznego im. Jana Czochralskiego prof. Bogusław Buszewski (czł. rzecz. PAN), prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski oraz wiceprezes PAN prof. Mirosława Ostrowska.

Wprowadzenie

Nowy instytut badawczy PAN otrzyma nazwę Międzynarodowego Instytutu Chemii Analitycznej PAN i będzie funkcjonować w ścisłej współpracy z władzami samorządowymi oraz sektorem naukowym i gospodarczym. Formalne powołanie instytutu spodziewane jest w 2026 roku, po zakończeniu procedury legislacyjnej.

Projekt ten stanowi odpowiedź na rosnące potrzeby w zakresie badań interdyscyplinarnych, łączących chemię analityczną z aktualnymi wyzwaniami cywilizacyjnymi. Dzięki nowoczesnej infrastrukturze badawczej oraz ścisłej współpracy z lokalnym i międzynarodowym środowiskiem naukowym, toruńska jednostka PAN ma szansę stać się jednym z kluczowych ośrodków naukowych w Europie Środkowo-Wschodniej.

Misja i cele Instytutu

Celem powstającego Instytutu jest nie tylko prowadzenie badań naukowych na najwyższym poziomie, ale również wdrażanie ich efektów do praktyki gospodarczej i społecznej. Zakres działalności jednostki obejmie zagadnienia związane z jakością powietrza i żywności, toksykologią środowiskową, oceną ryzyka chemicznego oraz badaniami nad substancjami szkodliwymi obecnymi w środowisku i produktach konsumenckich.

W nowej jednostce PAN szczególny nacisk zostanie położony na aplikacyjność wyników badań. Jak podkreślają twórcy instytutu, ambicją zespołu będzie przekraczanie granicy pomiędzy światem nauki a realnymi potrzebami społeczeństwa – zarówno w zakresie ochrony zdrowia, jak i poprawy jakości życia. Dzięki temu instytut stanie się nie tylko miejscem tworzenia wiedzy, ale także jej wdrażania i upowszechniania.

Znaczenie dla regionu i współpraca zewnętrzna

Powstanie Międzynarodowego Instytutu Chemii Analitycznej PAN wpisuje się w długofalową strategię rozwoju województwa kujawsko-pomorskiego. Jak podkreślił marszałek województwa Piotr Całbecki, projekt ten ma znaczenie nie tylko naukowe, lecz także gospodarcze i społeczne. Instytut będzie wspierać lokalny rozwój, przyciągać inwestycje oraz zwiększać konkurencyjność regionu, przyczyniając się do podnoszenia poziomu innowacyjności.

Planowana jest także intensywna współpraca międzynarodowa – zarówno w ramach konsorcjów badawczych, jak i bezpośrednich partnerstw z uczelniami, ośrodkami naukowymi oraz sektorem przemysłowym. Instytut zamierza pozyskiwać środki z funduszy europejskich i prywatnych, a także aktywnie uczestniczyć w międzynarodowych programach badawczych, co otwiera nowe możliwości dla całego regionu.

Integracja nauki z przemysłem

Nowa jednostka PAN ma być przykładem skutecznego połączenia nauki podstawowej z nauką stosowaną. Jak zaznaczył prof. Marek Konarzewski, prezes Polskiej Akademii Nauk, instytut ma za zadanie „wypełnić mapę kompetencyjną kraju”, poprzez stworzenie mostu łączącego badania akademickie z potrzebami przemysłu i społeczeństwa. Szczególnie istotna będzie tu współpraca z małymi i średnimi przedsiębiorstwami, które zyskają dostęp do wyników najnowszych badań i rozwiązań technologicznych.

Profesor Bogusław Buszewski, kierujący Centrum Czochralskiego, podkreśla, że tylko dzięki synergii między nauką a gospodarką możliwy jest rzeczywisty postęp cywilizacyjny. Środowisko naturalne, jakość żywności i zdrowie publiczne to obszary, w których wiedza naukowa może – i powinna – prowadzić do realnych zmian. Nowy instytut ma ambicję być ośrodkiem, który nie tylko generuje wiedzę, ale również aktywnie uczestniczy w jej praktycznym wykorzystaniu.

Zaplecze infrastrukturalne i finansowanie

W ramach podpisanego porozumienia strony podjęły się podziału zadań związanych z utworzeniem instytutu. Samorząd województwa kujawsko-pomorskiego odpowiada za zapewnienie niezbędnej infrastruktury lokalowej oraz technicznej. Dodatkowo planowane jest zaangażowanie środków z programu regionalnego Funduszy Europejskich dla Kujaw i Pomorza, które umożliwią stworzenie nowoczesnego zaplecza badawczego. Centrum Czochralskiego będzie odpowiedzialne za realizację projektu budowy infrastruktury badawczej, natomiast Polska Akademia Nauk przeprowadzi procedurę formalnego powołania instytutu. Wspólne działania partnerów mają zapewnić szybkie i sprawne rozpoczęcie działalności nowej jednostki – tak, by już w przyszłym roku mogła ona przyjąć pierwszych badaczy i rozpocząć realizację ambitnych projektów naukowych.

Zakończenie

Międzynarodowy Instytut Chemii Analitycznej PAN to wyraz nowego podejścia Polskiej Akademii Nauk do organizowania działalności badawczej – opartego na współpracy, interdyscyplinarności i zorientowaniu na efekty wdrożeniowe. Powstanie instytutu w Toruniu to krok ku silniejszej obecności PAN w północnej Polsce, ale także dowód na to, że współczesna nauka może i powinna służyć rozwojowi społecznemu, gospodarczemu i cywilizacyjnemu. To projekt, który łączy ludzi, instytucje i idee – z korzyścią dla Polski i całej wspólnoty europejskiej.

fot. Mikołaj Kuras dla UMWKP