Dyrektorzy instytutów PAN o finansowaniu nauki, nowelizacji ustawy i programie wsparcia instytutów

22 maja 2026 r. w Pałacu Staszica odbyło się Zgromadzenie Dyrektorów Instytutów Naukowych PAN poświęcone najważniejszym wyzwaniom stojącym przed instytutami Polskiej Akademii Nauk. W spotkaniu uczestniczyli m.in. Karolina Zioło-Pużuk, ministra nauki i szkolnictwa wyższego, prof. Marek Konarzewski, prezes PAN, prof. Karol Palka, przewodniczący Zgromadzenia Dyrektorów Instytutów PAN oraz prof. Natalia Sobczak, wiceprezes PAN.

Jednym z tematów była inicjatywa „3% dla nauki, 100% dla Polski” oraz potrzeba systemowego zwiększenia finansowania nauki. Dyrektorzy instytutów zwracali uwagę na konieczność zapewnienia stabilnych warunków rozwoju jednostek PAN i poprawy konkurencyjności wynagrodzeń, szczególnie dla młodych naukowców.

Rozwój Instytutów Naukowych – program wsparcia od MNiSW

Istotna część dyskusji dotyczyła projektu określanego roboczo skrótem „RIN”, przygotowanego z inicjatywy środowiska dyrektorów instytutów. Jak poinformowała ministra Karolina Zioło-Pużuk, wsparcie ma zostać uruchomione w formule programu ministra i być skierowane do instytutów posiadających najwyższe kategorie naukowe.

– Pokładamy duże nadzieje w tym, że program RIN będzie faktycznie wspierał doskonałość naukową oraz wzmacniał potencjał instytutów PAN – mówił prof. Karol Palka.

Planowane finansowanie ma obejmować zarówno mniejsze projekty rozwojowe, jak i duże działania projakościowe. Roczny budżet programu ma wynieść ok. 60 mln zł, a finansowanie będzie mogło sięgać do 4 mln zł rocznie dla najlepiej ocenionych instytutów. Program przewidziany jest na cztery lata.

– To jest krok w bardzo dobrym kierunku. Chcemy budować system, który pozwoli instytutom PAN rozwijać się w sposób stabilny i długofalowy. Zmiana rozwojowa opiera się na inwestowaniu w ludzi i różnorodność badań – powiedział prof. Marek Konarzewski.

– Zależy nam na zatrzymaniu młodej kadry naukowej i stworzeniu warunków, w których naukowcy będą mogli realizować swoje pasje i rozwijać kariery w Polsce – podkreśliła prof. Natalia Sobczak.

Nowelizacja ustawy o PAN – kolejne etapy

W trakcie spotkania rozmawiano również o pracach nad nowelizacją ustawy o PAN. Ministerstwo poinformowało, że zakończono etap konsultacji i uzgodnień międzyresortowych, a projekt ma trafić do dalszych prac rządowych jeszcze przed wakacjami. Dyskusja obejmowała m.in. kwestie reprezentacji dyrektorów instytutów, organizacji Akademii, zasad funkcjonowania rad naukowych, statusu pracowników oraz zmian dotyczących struktury PAN.

– Nowelizacja ustawy ma stworzyć nowoczesną, partycypacyjną i sprawnie działającą Akademię. To jedna z najbardziej rozległych zmian ustawy o PAN od wielu lat – podkreślała ministra Karolina Zioło-Pużuk podczas posiedzenia.

Dyrektorzy rozmawiali także o znaczeniu zwiększenia subwencji dla instytutów oraz konieczności uwzględniania instytutów PAN w systemowych podwyżkach dla sektora nauki. Wskazywano, że nawet niewielkie wzrosty finansowania są ważnym sygnałem stabilizacji i dostrzeżenia roli instytutów PAN w systemie nauki.

Osobny blok rozmów poświęcono finansowaniu jednostek pomocniczych oraz współpracy instytutów PAN przy projektach o podwójnym zastosowaniu, w tym potencjalnych projektach realizowanych wspólnie z resortem obrony.

Galeria zdjęć (kliknij w zdjęcie):