Odznaka Honorowa „Za Zasługi dla Województwa Wielkopolskiego” dla „Szkółek Kórnickich” PAN

Polska Akademia Nauk Zakład Doświadczalny w Kórniku „Szkółki Kórnickie” został wyróżniony przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego Odznaką Honorową „Za Zasługi dla Województwa Wielkopolskiego”, które w imieniu jednostki odebrała 20 września 2026 r. Maria Skrent, dyrektor Zakładu. Laur trafia do Szkółek w wyjątkowym momencie, bo w roku jubileuszu 200-lecia najstarszej szkółki roślin w Polsce.

Wyróżnienie jest wyrazem uznania i docenienia zarówno ponad dwustuletniej obecności „Szkółek Kórnickich” w historii Kórnika i Wielkopolski, jak i ich współczesnej działalności: produkcji i sprzedaży roślin, promocji odmian z kórnickim rodowodem oraz coraz szerszego zaangażowania w działania edukacyjne, przyrodnicze i społeczne.

– Sukces „Szkółek Kórnickich” i całej Polskiej Akademii Nauk jest potwierdzeniem, że obraliśmy właściwy kierunek. Naszym celem jest zachowanie i rozwijanie tego, co w majątku Akademii najbardziej wartościowe, a Szkółki, z ich ponad dwustuletnią tradycją, bez wątpienia należą do tej grupy. Jeszcze kilka lat temu traktowano je jako obciążenie i przeznaczono do likwidacji. My od początku widzieliśmy w nich potencjał: markę rozpoznawalną w całej Polsce, doświadczony zespół i dziedzictwo, którego nie da się odtworzyć. Dzisiejsze wyróżnienie pokazuje, że warto było uwierzyć – podkreśla Monika Kallista, Kanclerz PAN.

Od decyzji o likwidacji do odbudowy Szkółek

Decyzję z 2021 r. o likwidacji Szkółek, skutkującą wypowiedzeniami dla około 30 pracujących tam wówczas osób, ówczesne władze PAN uzasadniały brakiem działalności naukowej i niską efektywnością ekonomiczną zakładu. Na początku 2023 r. prezes Marek Konarzewski uchylił ten dokument, dzięki czemu Szkółki pozostały w strukturach Akademii.

Od tego czasu w jednostce konsekwentnie realizowane są działania ukierunkowane na poprawę efektywności ekonomicznej oraz odbudowę i rozwój Zakładu. Zwiększana jest produkcja własna, poszerzany asortyment i dostosowywana jego struktura do potrzeb rynku. Równolegle rozwijana jest sprzedaż detaliczna i hurtowa, podejmowane są działania służące pozyskiwaniu nowych odbiorców oraz zwiększaniu rozpoznawalności Szkółek Kórnickich.

Zmiany objęły również infrastrukturę Zakładu. Zmodernizowano Centrum Sprzedaży, poprawiając jego funkcjonalność i sposób prezentacji asortymentu, a zaplecze produkcyjne rozbudowano o nowe tunele foliowe. Działania te usprawniają organizację pracy i stwarzają lepsze warunki do dalszego rozwoju jednostki.

Istotnym działaniem było również objęcie ochroną prawną nazwy i znaku graficznego „Szkółki Kórnickie” poprzez rejestrację znaku towarowego. Pozwala to chronić identyfikację jednostki, jej wieloletni dorobek oraz nazwę związaną z Kórnikiem i ponad dwustuletnią tradycję szkółkarską.

Powód do dumy i motywacja do dalszej pracy

– Przyznaną Odznakę traktujemy jako uhonorowanie dorobku wielu pokoleń pracowników, którzy przez lata budowali pozycję Szkółek, a także pracy naszego obecnego zespołu, który tę tradycję kontynuuje. Szczególnie cieszy nas, że doceniono także to, co robimy dziś. „Szkółki Kórnickie” należą do najstarszych szkółek w Polsce – od ponad dwóch stuleci uprawiane są tu drzewa i krzewy, które znajdują swoje miejsce w parkach, ogrodach i przestrzeniach publicznych. Rozwijamy produkcję, promujemy rośliny z kórnickim rodowodem, prowadzimy warsztaty dla dzieci i młodzieży, współpracujemy z samorządami, szkołami i innymi instytucjami. Chcemy, czerpiąc z tego wyjątkowego dziedzictwa, być aktywną oraz rozpoznawalną jednostką Polskiej Akademii Nauk. Dla całego zespołu to powód do dumy i motywacja do dalszej pracy – mówi Maria Skrent, dyrektor PAN Zakładu Doświadczalnego w Kórniku „Szkółki Kórnickie”.

Rok 2026 jest dla Kórnika szczególny: obchodzone są jednocześnie 600-lecie Zamku Kórnickiego, 200-lecie Biblioteki Kórnickiej oraz 200-lecie Arboretum Kórnickiego i Szkółek Kórnickich. W ramach Roku Kórnickiego Dziedzictwa Szkółki realizują wspólnie z Miastem i Gminą Kórnik projekt „Drzewo Dziedzictwa”, w którym szkoły, instytucje i organizacje sadzą rośliny wyhodowane w Szkółkach, a także prowadzą projekt „800 drzew na 800 lat św. Franciszka” oraz współfinansowany przez Fundację Zakłady Kórnickie projekt „Zielone Dziedzictwo”, w którym wraz z uczniami Technikum Architektury Krajobrazu zakładają śródpolne nasadzenia rodzimych gatunków drzew. W ostatnich miesiącach Szkółki przeprowadziły kilkadziesiąt warsztatów dla ponad dwóch tysięcy dzieci ze szkół i przedszkoli, a w Centrum Sprzedaży można oglądać ekspozycję „Rośliny z Kórnickim Rodowodem”. Odmiany te są również dostępne w sprzedaży, dzięki czemu wieloletni dorobek hodowlany Szkółek jest nie tylko zachowany, ale pozostaje żywą częścią ich współczesnej działalności.

O „Szkółkach Kórnickich”

Szkółki Kórnickie działają od 1820 r. i należą do najstarszych zakładów w Polsce. Założyli je ówcześni właściciele Kórnika – Działyńscy, a zarówno Tytus Działyński, jak i jego syn Jan byli znawcami dendrologii oraz introdukcji i aklimatyzacji drzew i krzewów. Po przekazaniu dóbr kórnickich narodowi przez Władysława Zamoyskiego w 1924 r. kierownikiem „Ogrodów Kórnickich” został dendrolog i pomolog Antoni Wróblewski, który powiększył szkółki do 20 ha, a kolekcja przekroczyła 4000 gatunków i odmian. Od 1952 r. Szkółki są częścią Zakładu Doświadczalnego Polskiej Akademii Nauk. Dziś uprawy zajmują ponad 40 ha: w Dziećmierowie produkowane są drzewa alejowe, lilaki, róże i drzewa owocowe, a w Kórniku krzewy liściaste i iglaste, rośliny wrzosowate oraz pnącza. Szkółki są jedyną jednostką PAN, której podstawową działalnością jest produkcja materiału szkółkarskiego. Ponad dwustuletnia tradycja nie jest tu jedynie częścią przeszłości – jest kontynuowana poprzez zachowanie historycznych odmian roślin, upowszechnianie dorobku wielu pokoleń szkółkarzy oraz przekazywanie wiedzy i doświadczenia kolejnym pokoleniom.