Prezydium PAN solidarne z ukraińską nauką. O nowelizacji ustawy, ewaluacji i sprawach instytutów

Prezydium Polskiej Akademii Nauk przyjęło stanowisko potępiające rosyjski atak na siedzibę Narodowej Akademii Nauk Ukrainy i zapowiedziało działania na rzecz zorganizowania publicznej zbiórki środków na jej odbudowę. Podczas posiedzenia 6 października Prezydium pozytywnie oceniło również wyniki zewnętrznego audytu działalności Kancelarii PAN. Rozmawiano ponadto o pracach nad nowelizacją ustawy o PAN i finansowaniem instytutów oraz o proponowanych zasadach ewaluacji działalności naukowej.

Solidarność z Narodową Akademią Nauk Ukrainy

Najważniejszym punktem posiedzenia było przyjęcie stanowiska w sprawie rosyjskiego ataku na siedzibę Narodowej Akademii Nauk Ukrainy w Kijowie. Atak został przeprowadzony 28 września na budynek, w którym mieści się Prezydium NANU i pracuje kierownictwo Akademii.

Prezydium PAN jednoznacznie potępiło atak, określając go jako świadome działanie Federacji Rosyjskiej wymierzone w ukraińską naukę oraz kolejne uderzenie w obiekty o szczególnym znaczeniu dla kultury i dziedzictwa Ukrainy.

– Państwo, które atakuje uczonych przy ich biurkach i niszczy miejsca, w których od ponad stu lat powstaje wiedza, wypowiada wojnę nie tylko narodowi ukraińskiemu. Wypowiada ją samej cywilizacji – podkreślono w stanowisku.

Prezydium przekazało wyrazy współczucia rodzinom i bliskim ofiar, życzenia szybkiego powrotu do zdrowia rannym oraz zapewnienie o solidarności i wsparciu dla koleżanek i kolegów z Narodowej Akademii Nauk Ukrainy.

PAN zapowiedziała również działania na rzecz zorganizowania publicznej zbiórki środków na odbudowę siedziby NANU. Prezydium wyraziło nadzieję, że na apel odpowiedzą zarówno naukowcy związani z PAN, jak i całe środowisko akademickie oraz polskie społeczeństwo.

Nowelizacja ustawy o PAN i finansowanie nauki

W sprawach bieżących dyskutowano o pracach nad nowelizacją ustawy o Polskiej Akademii Nauk. Prezes PAN prof. Marek Konarzewski poinformował, że projekt ma być przedmiotem obrad Stałego Komitetu Rady Ministrów. Jedną z omawianych kwestii pozostaje finansowanie rozwiązań przewidzianych w projekcie, w tym nowych instytutów oraz ich infrastruktury.

Prezes PAN podkreślił, że Akademii zależy przede wszystkim na stworzeniu trwałego mechanizmu finansowania, który zapewni stabilność funkcjonowania instytutów. Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego celem pozostaje zakończenie procesu legislacyjnego jeszcze w tym roku.

W dyskusji zwrócono również uwagę na potrzebę zwiększania nakładów na naukę i poszukiwania źródeł finansowania badań nie tylko w budżecie resortu nauki. Wskazywano m.in. na możliwości współpracy i finansowania przedsięwzięć badawczych w obszarach istotnych dla bezpieczeństwa, energetyki i innych strategicznych potrzeb państwa.

Ewaluacja jednostek naukowych

Członkowie Prezydium rozmawiali także o proponowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zasadach ewaluacji działalności naukowej. W dyskusji wskazywano przede wszystkim na konsekwencje sposobu określania liczby pracowników uwzględnianych przy ocenie jednostek. Zdaniem przedstawicieli instytutów proponowany mechanizm może stawiać je w mniej korzystnej sytuacji niż uczelnie ze względu na odmienną strukturę zatrudnienia.

Przedstawiciele PAN postulują, aby system pozwalał przede wszystkim na rzeczywistą ocenę jakości działalności naukowej, a zastosowane rozwiązania matematyczne nie prowadziły do systemowego różnicowania instytutów badawczych i uczelni.

Prezes PAN podkreślił przy tym znaczenie wspólnych działań władz Akademii i środowiska dyrektorów instytutów w rozmowach dotyczących warunków funkcjonowania jednostek PAN.

Reorganizacja Instytutu Maszyn Przepływowych PAN i sprawy majątkowe

Prezydium przyjęło uchwałę w sprawie reorganizacji Instytutu Maszyn Przepływowych im. Roberta Szewalskiego PAN.

Podjęto również trzy uchwały dotyczące gospodarowania majątkiem jednostek Akademii. Pierwsza dotyczy nieodpłatnego przekazania przez Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika PAN składników majątku na rzecz Międzynarodowego Instytutu Astrofizyki Cząstek PAN. Kolejne dotyczą zgody na dzierżawę gruntów należących do Instytutu Genetyki Roślin PAN w Cerekwicy oraz najem części nieruchomości Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN przy ul. Zwierzynieckiej 20 w Poznaniu.

Prezydium przyjęło ponadto uchwałę zmieniającą statut Oddziału PAN w Warszawie oraz program 157. sesji Zgromadzenia Ogólnego Polskiej Akademii Nauk.

Pozytywna ocena wyników audytu Kancelarii PAN

Prezydium PAN przyjęło również stanowisko w sprawie wyników zewnętrznego audytu działalności Kancelarii PAN za okres od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2026 r. Audyt, przeprowadzony przez zewnętrzną firmę, objął szeroki zakres funkcjonowania Kancelarii – od podstaw prawnych jej działania, rachunkowości i zamówień publicznych, przez finanse i realizację planu rzeczowo-finansowego, po gospodarowanie majątkiem PAN, system kontroli zarządczej oraz realizację wniosków z wcześniejszych kontroli i audytów.

Prezydium uznało przeprowadzony audyt za kompleksową ocenę działalności Kancelarii PAN, pozwalającą na identyfikację zarówno mocnych stron jej funkcjonowania, jak i obszarów wymagających dalszego doskonalenia. Pozytywnie oceniono wynik audytu i zalecono zapoznanie się kadry kierowniczej Kancelarii PAN z przyjętym stanowiskiem.

Wszystkie uchwały objęte porządkiem posiedzenia zostały przyjęte.

Galeria