Czy zmienność genetyczna gatunków rzeczywiście spada? Nowa publikacja w „Nature”

Wyniki największej globalnej analizy różnorodności genetycznej

W czasopiśmie Nature opublikowano wyniki największej dotychczas przeprowadzonej analizy zmienności genetycznej gatunków na świecie. Międzynarodowy zespół 57 naukowców z 20 krajów przeanalizował ponad 80 000 artykułów naukowych dotyczących różnorodności genetycznej organizmów ze wszystkich ekosystemów. W badaniach uczestniczyli również polscy naukowcy – dr hab. Aleksandra Biedrzycka oraz dr hab. Maciej Konopiński z Instytutu Ochrony Przyrody PAN.

Dlaczego zmienność genetyczna jest tak ważna?

Zmienność genetyczna to kluczowy element przetrwania gatunków. Zdrowe populacje charakteryzują się bogatą pulą genową, co umożliwia im adaptację do zmieniających się warunków środowiskowych oraz ochronę przed chorobami. Spadek tej różnorodności zwiększa ryzyko wyginięcia gatunków. Od lat naukowcy, praktycy ochrony przyrody i urzędnicy podkreślają znaczenie ochrony zmienności genetycznej jako jednego z fundamentów skutecznej ochrony przyrody.

Globalny spadek różnorodności genetycznej – niepokojące wnioski

Analiza wykazała, że różnorodność genetyczna maleje w skali globalnej, a trend ten obejmuje wszystkie grupy organizmów, szczególnie ptaki i ssaki. Spadek ten jest dodatkowo potęgowany przez degradację siedlisk, epidemie, klęski żywiołowe oraz działalność człowieka. W efekcie wiele gatunków staje się bardziej podatnych na wyginięcie.

Czy można powstrzymać utratę różnorodności genetycznej?

Mimo niepokojących wyników badania dają nadzieję – odpowiednie działania ochronne mogą pomóc w odbudowie zmienności genetycznej zagrożonych populacji. Do najskuteczniejszych metod należą:

• Translokacje osobników między izolowanymi populacjami,
• Odbudowa siedlisk oraz zwiększanie ich łączności,
• Kontrola gatunków inwazyjnych, które negatywnie wpływają na rodzime populacje,
• Usuwanie części osobników w celu poprawy warunków życia pozostałych, przy zachowaniu wysokiej różnorodności genetycznej w populacji.

Sytuacja w Polsce – jeszcze wiele do zrobienia

Choć na świecie prowadzone są liczne skuteczne działania ochronne, w Polsce praktyka ta wciąż pozostaje rzadkością. W niektórych przypadkach prowadzi się monitoring genetyczny populacji, jednak zarządzanie ochroną przyrody w oparciu o dane genetyczne wciąż należy do przyszłości.

Pełna treść artykułu dostępna jest w czasopiśmie Nature: link do publikacji.