PANorama ze świata. Przegląd wydarzeń ze stacji zagranicznych Polskiej Akademii Nauk – listopad2025
Sześć zagranicznych stacji Polskiej Akademii Nauk – w Berlinie, Brukseli, Kijowie, Paryżu, Rzymie i Wiedniu – to nie tylko ośrodki naukowe, ale także ambasady polskiej myśli, kultury i innowacji. Przybliżamy Państwu wybrane wydarzenia – bieżące, nadchodzące i godne zapamiętania – które pokazują, jak intensywnie polscy naukowcy i instytucje uczestniczą w międzynarodowym obiegu wiedzy.
Listopad w zagranicznych stacjach Polskiej Akademii Nauk przynosi bogaty program wydarzeń, w których spotykają się nauka, kultura i refleksja nad współczesnym światem. To czas debat, wystaw, seminariów i konferencji – od kwestii bezpieczeństwa międzynarodowego, przez literaturę i sztukę, po rozwój badań naukowych i współpracy w Europie.
W Brukseli listopad otworzy pierwszy Kongres Menedżerów Badań Naukowych Europy Środkowej i Wschodniej – wydarzenie, które połączy doświadczenie menedżerów i administratorów badań z różnych krajów regionu. W drugiej połowie miesiąca Biuro PolSCA zaprosi na spotkanie matchmakingowe poświęcone mediom, migracjom i edukacji – tematom, które coraz silniej splatają naukę z życiem społecznym.
Listopad w Stacji Naukowej PAN w Rzymie to czas intensywnych debat i spotkań łączących naukę, kulturę i sztukę. Od refleksji nad przyszłością Unii Europejskiej, przez literackie i historyczne podróże Polaków do Rzymu, po badania nad nowoczesnymi technologiami – wszystkie wydarzenia podkreślają dialog pomiędzy Polską a Włochami oraz otwartość Stacji na współpracę międzynarodową.
W Berlinie natomiast jesień wypełnią spotkania poświęcone historii i literaturze. Obok konferencji naukowych i debat nad trudnymi kartami XX wieku pojawią się wieczory autorskie i wystawy, które pokazują, jak ważna pozostaje pamięć i jak różne formy może przyjmować opowieść o przeszłości.
W Paryżu naukowcy i eksperci będą rozmawiać o współczesnych wyzwaniach geopolitycznych, o roli wartości w świecie pełnym napięć, ale też o odkrywcach, podróżnikach i poszukiwaczach, którzy otwierali nowe drogi w poznaniu świata.
Wydarzenia bieżące
🇪🇺 1st CEE Congress for Research Managers and Administrators / I Kongres Menedżerów Badań Naukowych Europy Środkowej i Wschodniej
Termin i miejsce: 4–5 listopada, Bruksela, Belgia
Organizatorzy: Biuro PolSCA PAN w Brukseli, Czech Liaison Office for Education and Research in Brussels, Slovak Liaison Office for Research and Development in Brussels, National Research, Development and Innovation Office Hungary
4–5 listopada 2025, Bruksela – w tych dniach odbędzie się pierwszy Kongres Menedżerów i Administratorów Badań z Europy Środkowo-Wschodniej (CEE Congress for RMAs). Dwa dni programu zaprojektowano tak, by przejść przez cały cykl życia projektu – od rozwoju talentów RMA, przez koncepcję i budżet wniosku, aż po wdrażanie i raportowanie wpływu – w formule łączącej sesje plenarne, równoległe warsztaty, sesje fokusowe i networking.
Program Kongresu został kompleksowo zaplanowany wokół całego cyklu życia projektu badawczego, od etapu rozwijania talentów RMA) po finalne raportowanie jego wpływu. Wydarzenie skierowane jest do menedżerów i administratorów badań z uniwersytetów, instytucji badawczych i centrów innowacji w Europie Środkowo-Wschodniej, którzy byli uczestnikami dotychczasowych edycji V4 Training for Research Managers, organizowanych cyklicznie w Brukseli przez Biuro PolSCA oraz partnerów z Czech, Słowacji i Węgier.
🇮🇹 Konferencja „The Future of EU Enlargements: Challenging Illiberal Trends and Democracy Support”
Termin i miejsce: 6–7.11.2025, Stacja Naukowa w Rzymie, Vicolo Doria 2
Organizatorzy: Stacja Naukowa PAN w Rzymie, Uniwersytet Jagielloński (Instytut Studiów Europejskich, Future Democracy Lab), Uniwersytet Warszawski (WNPiSM), University of Foggia
Konferencja ma na celu stworzenie interdyscyplinarnej platformy dla naukowców, ekspertów i praktyków, umożliwiającej refleksję nad jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej Europy – przyszłością rozszerzenia Unii Europejskiej w kontekście narastających trendów illiberalnych oraz globalnych wyzwań. Proces rozszerzenia, który pozostaje kluczowy dla zapewnienia stabilności, bezpieczeństwa i dobrobytu na kontynencie, jest obecnie coraz bardziej zagrożony przez rywalizację geopolityczną, spadek zaufania do instytucji demokratycznych oraz rozprzestrzenianie się autorytaryzmu i dezinformacji.
🇫🇷 Current geopolitical challenges and threats: international order in the 21st century
Termin i miejsce: 13.11.2025, 09:30, PAN Stacja Naukowa w Paryżu, 74 rue Lauriston
Organizatorzy: PAN Stacja Naukowa w Paryżu
Partnerzy: Institut d’Études de Géopolitique Appliquée, Instytut Studiów Politycznych PAN
Współczesne wyzwania globalne redefiniują pojęcie bezpieczeństwa i wpływają na układ sił w stosunkach międzynarodowych. Konferencja stanowi forum analizy tych procesów, uwzględniając zmiany w polityce globalnych graczy, rolę sektora prywatnego, znaczenie ESG oraz mechanizmy budowania odporności. Wykład inauguracyjny, który wygłosi prof. Mathias Delorie (Sciences Po, CERI, CNRS) poświęcony będzie analizie przemocy jako narzędzia politycznego i możliwości jej przezwyciężenia.
Wydarzenie będzie sprzyjało refleksji nad alternatywnymi strategiami pokojowymi i rolą wartości w kształtowaniu ładu międzynarodowego.
W wydarzeniu wezmą udział dr hab. Monika Sus (ISP PAN), dr Agata Kleczkowska (INP PAN), a także reprezentanci UW, Collège de France, Institut de Recherche Stratégique de l’Ecole Militaire, SIPRI i wielu innych.
🇩🇪 Międzynarodowa konferencja „Die Haltung der deutschen Minderheiten im besetzten Europa (1939–1945). Forschungsmethoden, soziale Kontexte und Nachkriegsfolgen”
Termin i miejsce: 20–21.11.2025, Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie, Majakowskiring 47, 13156 Berlin, Niemcy
Organizatorzy/partnerzy: Instytut Pileckiego w Warszawie, Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie
W klasycznej historiografii mniejszości niemieckie w Europie okupowane przez III Rzeszę podczas II wojny światowej były często przedstawiane jako bezradni wykonawcy polityki narodowosocjalistycznej. Po wkroczeniu wojsk niemieckich i rozpoczęciu okupacji wielu byłych obywateli tych krajów narodowości niemieckiej opowiedziało się po stronie III Rzeszy i zaakceptowało nowy porządek. Istnieją udokumentowane przypadki indywidualnego oporu i pomocy udzielanej sąsiadom niebędącym Niemcami. Po 1945 r. w wyzwolonej Europie indywidualnie i zbiorowo pociągano osoby pochodzenia niemieckiego do odpowiedzialności za udział w okupacji i zbrodniach III Rzeszy. Większość tej grupy ostatecznie trafiła do stref okupacyjnych aliantów i Związku Radzieckiego lub do Austrii. Celem konferencji jest analiza postaw etnicznych Niemców i ich przemian podczas II wojny światowej przy użyciu modelu policentrycznego w skali regionalnej, krajowej i paneuropejskiej, a także powojennych konsekwencji dla różnych form współpracy z okupantem.
🇦🇹 Spotkanie i dyskusja o książce Karoliny Ćwiek-Rogalskiej (Instytut Slawistyki PAN) „Ziemie. Historie odzyskiwania i utraty”
Termin i miejsce: 25.11.2025, godz. 18:00, Stacja PAN w Wiedniu, Boerhaavegasse 25, 1030 Wiedeń
Organizatorzy/partnerzy:Stacja PAN w Wiedniu
Spotkanie z dr hab. Karoliną Ćwiek-Rogalską (Instytut Slawistyki PAN) o nominowanej do wielu nagród książce będzie dotyczyło poruszającego tematu powojennych losów ludzi na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Dyskusja skupi się na doświadczeniach osadników, którzy po 1945 roku przybywali na tereny dawnych Niemiec, próbując zbudować nowe życie wśród obcych domów, ulic i krajobrazów. Uczestnicy rozmowy będą zwracać uwagę na zderzenie oficjalnej propagandy z rzeczywistością pełną niepewności, strachu i tęsknoty za utraconym światem. Wspólnie będą się zastanawiać, czym jest „dom” i jak długo trwa proces zakorzeniania się w nowym miejscu.
Z zapowiedzi programowych – listopad 2025
- 🇦🇹 4 listopada, Wiedeń: Protestant sacred places and objects in post-displacement regions in Poland and the Czech Republic, Lecture by Magdalena Bubik (więcej informacji)
- 🇦🇹 7 listopada, Wiedeń: HGM SYMPOSIUM. Der frühneuzeitliche Krieg als multidimensionale Krise für Herrschaft und Gesellschaft (więcej informacji)
- 🇩🇪 10 listopada, Berlin: Spotkanie autorskie z polskim pisarzem Mikołajem Łozińskim oraz prezentacja jego książki „Stramer” (więcej informacji)
- 🇮🇹 11 listopada, Rzym: Seminarium „Viaggiatori polacchi a Roma nella prima modernità” (więcej informacji)
- 🇮🇹 13 listopada, Rzym: Seminarium literackie „Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891–1945) czytana dzisiaj. Patronat literacki 2025 roku” (więcej informacji)
- 🇦🇹 13 listopada, Wiedeń: Wykład: Regionalna pamięć – europejskie doświadczenie. Pamiętnik Sebastiana Flizaka w perspektywie badań nad dziejami Europy Środkowo-Wschodniej (dr Katarzyna Ceklarz, dr Łukasz Burkiewicz) (więcej informacji)
- 🇩🇪 18 listopada, Berlin: Odbudowa Warszawy wciąż trwa. Pałac Saski i zachodnia pierzeja placu Piłsudskiego – historia i przyszłość. Wykład z cyklu seminariów Klaus Zernack Colloqium 2025 „Zniszczenia wojenne, odbudowa i transformacja” z udziałem Marii Wardzyńskiej oraz Tomasza Markiewicza (więcej informacji)
- 🇪🇺 20 listopada, Bruksela: Match-making: Media, migracje i edukacja / Match-making: Media, Migration & Education (więcej informacji)
- 🇮🇹 24–25 listopada, Rzym: Copernicus Dialogues – molekuły przyszłości (więcej informacji)
- 🇩🇪 25–26 listopada, Berlin: Haus des Wortes. Dokumente des Staatsarchivs der Region Charkiw (więcej informacji)
- 🇦🇹 26 listopada, Wiedeń: Seminarium online: Franz Kafka. Dyskusja o filmie Agnieszki Holland „Franz” (więcej informacji)
- 🇫🇷 27 listopada, Paryż: Explorateurs polonais du Nouveau Monde et des îles du Pacifique : prédécesseurs et successeurs de Sir Paweł Edmund Strzelecki (więcej informacji)
- 🇦🇹 27 listopada, Wiedeń: The Afterlife of Imperial Bodies: Nationalizing the Fallen of the First World War in East-Central Europe. Lecture by dr Kamil Ruszała (więcej informacji)
- 🇮🇹 27–28 listopada, Rzym: „Pier Leone Ghezzi (1674–1755): His Artistic, Collecting and Scholarly Activity and the Beginnings of Archaeology in 18th-Century Rome” & „Philipp von Stosch: Collecting, Drawing, Studying and Publishing Engraved Gems in Eighteenth-Century Rome” (więcej informacji)
- 🇩🇪 28 listopada, Berlin: Prezentacja książki Ewy Marii Slaskiej Amerykański sen (więcej informacji)