Polityka klimatyczna po polsku. Historyczna debata w Sejmie

Narodowa Debata o Bezpieczeństwie Klimatycznym była okazją do przedstawienia opartego na wiedzy naukowej spojrzenia na wyzwania, jakie zmiana klimatu stawia przed państwem i społeczeństwem. Eksperci wskazywali, że konieczne jest jednoczesne ograniczanie emisji gazów cieplarnianych oraz przygotowanie państwa i społeczeństwa na skutki zachodzących zmian klimatycznych.

Wypracowane rekomendacje obejmują trzy kluczowe obszary: bezpieczeństwo ludzi i gospodarki, ochronę środowiska oraz zagrożenia wynikające ze zmiany klimatu w kontekście bezpieczeństwa państwa.

– Prawa fizyki nie znają podziałów partyjnych – susza nie pyta, na kogo głosujemy, a powódź nie sprawdza barw politycznych. Rolą nauki nie jest rozstrzyganie ideologicznych sporów, lecz dostarczanie faktów, które pozwolą skutecznie chronić zdrowie, żywność oraz dostęp do wody dla wszystkich Polek i Polaków, ale także dla mieszkańców Europy i całego świata. Dzisiaj bezpieczeństwo klimatyczne jest po prostu częścią bezpieczeństwa narodowego i właśnie tak – jako kwestię strategiczną i pozostającą poza bieżącymi podziałami – musimy zacząć je traktować – powiedział prezes Polskiej Akademii Nauk prof. Marek Konarzewski, który otwierał konferencję.

Bezpieczeństwo ludzi i gospodarki

Jednym z najważniejszych postulatów naukowców jest stworzenie programu „odporne szpitale”, który pozwoli placówkom medycznym sprawnie funkcjonować również w warunkach ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów czy powodzie.

Eksperci zwracają również uwagę na konsekwencje zmiany klimatu dla zdrowia publicznego. Wraz ze zmianami warunków środowiskowych rośnie m.in. liczba zachorowań na boreliozę, a do Polski mogą docierać choroby charakterystyczne dotychczas dla innych szerokości geograficznych.

Ważnym elementem bezpieczeństwa jest także zapewnienie stabilnych dostaw żywności. Dlatego naukowcy wskazują na potrzebę wspierania lokalnych producentów oraz wzmacniania odporności systemu żywnościowego.

W rekomendacjach znalazł się również postulat szybkiego wprowadzenia spójnego prawa klimatycznego, które jasno określi długoterminowe cele państwa i pozwoli lepiej chronić gospodarkę przed stratami powodowanymi przez ekstremalne zjawiska pogodowe.

Ochrona środowiska

Uczestnicy debaty podkreślali, że odporność środowiska naturalnego jest jednym z fundamentów bezpieczeństwa państwa. Polska przyroda – podobnie jak infrastruktura transportowa czy energetyczna – powinna być uwzględniana w systemie zarządzania kryzysowego.

Szczególne znaczenie ma odpowiednie zarządzanie lasami, które powinny w większym stopniu zatrzymywać wodę, chronić różnorodność biologiczną i zwiększać swoją odporność na pożary.

Jednym z postulatów jest także rozwój programu „Odpornych miast”. Większa liczba drzew, rozwój zielonej infrastruktury i zatrzymywanie wody deszczowej mogą ograniczać skutki fal upałów, suszy oraz podtopień, a jednocześnie poprawiać jakość życia mieszkańców.

– Wzorem innych państw zorganizowaliśmy taką debatę w Polsce i wzorem innych państw chcemy, by rekomendacje były wprowadzane do życia. Po głosie nauki w parlamencie nie może pozostać tylko puste echo deklaracji. Polacy oczekują działań na rzecz klimatu, a obowiązkiem władz jest ich realizacja. Organizacje pozarządowe będą monitorować wdrażanie rekomendacji. Kwestie środowiskowe to jedno z najważniejszych wyzwań dla Polski w XXI wieku – powiedziała Katarzyna Wiekiera z Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot, organizatorka konferencji.

Klimat a bezpieczeństwo państwa

Zmiana klimatu może wpływać również na inne rodzaje zagrożeń, w tym na bezpieczeństwo polityczne i społeczne. Eksperci rekomendują zatem uwzględnianie czynników klimatycznych w planowaniu polityki zagranicznej i bezpieczeństwa państwa.

Jednym z przedstawionych rozwiązań jest program „SAFE dla klimatu”, którego celem ma być zwiększenie odporności społeczeństwa na dezinformację dotyczącą zmiany klimatu, w tym fałszywe informacje rozpowszechniane przez wrogie państwa. Zdaniem naukowców działania w tym zakresie powinny być traktowane jako element budowania bezpieczeństwa państwa i finansowane również ze środków przeznaczonych na obronność.

– Stawka tej debaty jest wysoka, bo walczymy tak naprawdę o spójność państwa i bezpieczeństwo obywateli. Jeśli nie powstrzymamy zmiany klimatu, to stopniowo ale nieustępliwie zagrożone będą funkcje państwa i cały system demokratyczny. Jak długo możemy jeszcze pozwalać dezinformacji osłabiać nasz kraj? Według nas trzeba reagować szybko – pytał prof. Zbigniew Karaczun z SGGW, ekspert Koalicji Klimatycznej.

Polacy oczekują działań

W poniedziałek opublikowano również wyniki najnowszych badań trackingowych CORE, które pokazują, że Polacy dostrzegają problem zmiany klimatu. Według danych opublikowanych w Dzienniku Gazecie Prawnej, 63% badanych doświadczyło ostatnio zjawisk pogodowych, które wiążą ze zmianą klimatu.

Rośnie także oczekiwanie na zdecydowane działania państwa – 53% respondentów uważa, że rząd powinien robić w tej sprawie „więcej” lub „znacznie więcej”. To o 10 punktów procentowych więcej niż rok wcześniej, kiedy taką opinię wyrażało 43% badanych.

Rekomendacje dla Polski

Efektem Narodowej Debaty o Bezpieczeństwie Klimatycznym są konkretne rekomendacje przygotowane na podstawie wiedzy i wyników badań naukowych. Ich celem jest wskazanie rozwiązań, które pozwolą zwiększyć odporność Polski na skutki zmiany klimatu i lepiej przygotować państwo na wyzwania przyszłości.

REKOMENDACJE NARODOWEJ DEBATY
O BEZPIECZEŃSTWIE KLIMATYCZNYM POLEK I POLAKÓW

PROGRAM NARODOWEJ DEBATY
O BEZPIECZEŃSTWIE KLIMATYCZNYM POLEK I POLAKÓW

Wydarzenie w Sejmie RP zorganizował Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk przy wsparciu Koalicji Klimatycznej, Pracowni na rzecz Wszystkich Istot i Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Patronat nad debatą objęli Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty oraz Prezes PAN prof. Marek Konarzewski.