Prezydium PAN o działalności komitetów problemowych i zmianach organizacyjnych

Na posiedzeniu Prezydium Polskiej Akademii Nauk, które odbyło się 20 stycznia 2026 r. w Pałacu Staszica w Warszawie, omówiono m.in. kwestie dotyczące działalności komitetów problemowych przy Prezydium oraz spraw organizacyjnych związanych z realizacją ustawowych zadań Akademii. Obradom przewodniczył prof. Marek Konarzewski, prezes PAN.

Zmiana nazwy krakowskiego centrum PAN

Prezydium przyjęło uchwałę zmieniającą uchwałę w sprawie utworzenia centrum PAN działającego dotychczas pod nazwą „Interdyscyplinarne Centrum Nauk Fizycznych, Chemicznych i Medycznych”. Zmiana, dokonana na wniosek dyrektora Instytutu Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN i zgodnie z decyzją władz samego Centrum, polega na nadaniu nowej nazwy: „Krakowskie Interdyscyplinarne Centrum Naukowe (KrakInCeN)”.

Nowa nazwa w sposób trafny oddaje interdyscyplinarny charakter jednostki, jej szerokie spektrum badawcze oraz silne zakorzenienie w krakowskim środowisku naukowym, integrującym współpracę PAN z innymi ośrodkami akademickimi.

Sprawozdania z działalności komitetów problemowych

Istotnym punktem posiedzenia było przedstawienie informacji o realizacji zadań przez dwa komitety problemowe przy Prezydium PAN.

Komitet Nauk o Wodzie i Gospodarki Wodnej PAN, powołany w listopadzie 2024 r., skoncentrował swoje działania na problematyce bezpieczeństwa wodnego Polski oraz wzmacnianiu znaczenia nauk o wodzie w kraju i na arenie międzynarodowej. W okresie sprawozdawczym Komitet prowadził intensywne prace eksperckie i doradcze, w tym przygotowanie kompleksowego raportu dotyczącego odbudowy odporności po powodzi w zlewni Górnej Odry, obejmującego rekomendacje w zakresie prewencji, reagowania i odbudowy. Członkowie Komitetu aktywnie współpracowali z administracją rządową, a także opracowywali rekomendacje priorytetowych zagadnień badawczych dla gospodarki wodnej.

Warto podkreślić, że przedstawiciele Komitetu weszli w skład zespołu doradczego funkcjonującego przy administracji rządowej, wspierającego działania państwa w zakresie odbudowy i ograniczania ryzyka powodziowego. Przygotowany raport ma stanowić punkt odniesienia dla kształtowania długofalowej, oficjalnej polityki państwa w obszarze bezpieczeństwa wodnego i gospodarki wodnej.

Komitet rozwijał również współpracę instytucjonalną, m.in. poprzez zawarcie porozumienia z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie, oraz prowadził szeroką działalność konferencyjną i wydawniczą, kontynuując prestiżową serię monografii poświęconych problematyce gospodarki wodnej.

Prezydium zapoznało się także ze sprawozdaniem z działalności Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego PAN, który od momentu powołania pełni istotną rolę opiniotwórczą i ekspercką. Komitet regularnie publikuje komunikaty dotyczące kluczowych aspektów kryzysu klimatycznego – od polityki klimatycznej, przez wpływ zmian klimatu na zdrowie, lasy i gospodarkę wodną, po zagadnienia adaptacji miast i regionów. Stanowiska Komitetu są szeroko rozpowszechniane wśród decydentów i mediów, a jego członkowie aktywnie uczestniczą w debacie publicznej oraz współpracują z administracją rządową, w tym z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, także w kontekście działań podejmowanych na forum Unii Europejskiej.

Działalność PAN w gremiach krajowych i międzynarodowych

Prezydium PAN wysłuchało także informacji o działalności Komitetu Narodowego do spraw współpracy z Europejską Federacją Akademii Nauk (ALLEA), przedstawionej przez prof. Pawła Rowińskiego, przewodniczącego ALLEA. W wystąpieniu podkreślono aktywną rolę Polskiej Akademii Nauk w strukturach europejskich akademii oraz znaczenie udziału PAN w kształtowaniu wspólnych stanowisk środowiska naukowego wobec kluczowych wyzwań nauki, badań i polityki badawczej w Europie.

Prezydium zapoznało się również z informacją o działalności przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk w Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego w kadencji 2022–2025, którą przedstawiła prof. Grażyna Borkowska, wiceprzewodnicząca RGNiSW i przedstawicielka PAN w Radzie. Omówiono zakres prac Rady oraz udział reprezentantów Akademii w opiniowaniu i kształtowaniu rozwiązań systemowych dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki.

Sprawy związane z ośrodkiem EMBL

W jednym bloku Prezydium podjęło uchwały dotyczące Komitetu ds. określenia warunków powołania w Polsce ośrodka EMBL – Europejskiego Laboratorium Biologii Molekularnej. Przyjęto zmianę o charakterze porządkowym dotyczącą terminu pierwszego posiedzenia plenarnego Komitetu, a następnie powołano jego członków oraz przewodniczącego, zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o PAN i zasadami wyboru członków komitetów problemowych. Decyzje te umożliwiają rozpoczęcie pełnej, merytorycznej pracy Komitetu, mającej na celu przygotowanie warunków dla ewentualnego ulokowania w Polsce prestiżowego europejskiego ośrodka badawczego.

Na Przewodniczącego Komitetu w kadencji 2023–2026 powołano prof. Leszka Kaczmarka – członka rzeczywistego Polskiej Akademii Nauk, a deklarację pracy w Komitecie ponadto złożyli: prof. Andrzej Dziembowski, czł. koresp. PAN; prof. Agnieszka Chacińska, czł. koresp. PAN; prof. Agnieszka Dobrzyń, czł. koresp. PAN; prof. Marta Miączyńska, czł. koresp. PAN.

Sprawy bieżące

W części poświęconej sprawom bieżącym poruszono m.in. kwestie związane z funkcjonowaniem Akademii w świetle planowanych zmian ustawowych, działalnością wydawniczą oraz inicjatywami środowiskowymi i jubileuszowymi PAN.

Galeria