Sonda heliosferyczna NASA IMAP gotowa do startu – udział Centrum Badań Kosmicznych PAN

Misja NASA Interstellar Mapping and Acceleration Probe (IMAP) osiągnęła kluczowy etap przygotowań – zakończyła się pomyślnie procedura Przeglądu Gotowości Operacyjnej (Operational Readiness Review, ORR), potwierdzając pełne przygotowanie sondy do startu, fazy wdrożeniowej oraz przyszłych operacji naukowych. W przedsięwzięciu bierze udział Centrum Badań Kosmicznych PAN, które odpowiada za jeden z dziesięciu instrumentów naukowych na pokładzie sondy.

Polska konstrukcja na pokładzie misji NASA

CBK PAN, reprezentujące polską naukę na arenie międzynarodowej, odpowiada za przygotowanie instrumentu GLOWS (GLObal solar Wind Structure) – jedynego w historii NASA całkowicie polskiego urządzenia naukowego. GLOWS został w całości zaprojektowany i skonstruowany w CBK PAN. Jego zadaniem będzie badanie oddziaływania wiatru słonecznego na neutralny wodór w heliosferze za pomocą fotometrii promieniowania Lyman-alfa.

Zespół GLOWS, pod kierownictwem dr. hab. Macieja Bzowskiego, prof. CBK PAN, w ostatnich miesiącach intensywnie pracował nad finalną wersją oprogramowania pokładowego oraz zestawem skryptów sterujących urządzeniem po starcie. Prace testowe prowadzone były we współpracy z partnerami z USA i obejmowały zarówno próby w rzeczywistych warunkach próżniowych w laboratoriach CBK PAN, jak i symulacje przyszłych scenariuszy operacyjnych w przestrzeni kosmicznej. W ramach przygotowań przetestowano m.in. procedury uruchomienia instrumentu (commissioning), testy napięciowe i czułościowe, a także przygotowano harmonogram cyklicznych testów kalibracyjnych, które będą prowadzone co miesiąc w trakcie misji.

– Cieszymy się, że ostatni przegląd wypadł tak dobrze, bo to znaczy, że po starcie wszystko powinno odbyć się gładko – podkreśla prof. Bzowski. – Przed nami najbardziej emocjonująca część misji: start i uruchomienie statku oraz poszczególnych przyrządów. Do końca stycznia mamy czas na tzw. commissioning, czyli uruchomienie i sprawdzenie wszystkich podsystemów i przyrządów naukowych, a także znalezienie optymalnych ustawień do ich pracy. Będzie się to działo w trakcie dolotu do punktu Lagrange’a L1. Zwykle dane zebrane w tym okresie nie służą do analiz naukowych, ale my oczywiście będziemy się im przyglądać bardzo pilnie.

Prof. Bzowski zwrócił również szczególną uwagę na wkład inż. Jakuba Mądrego, operatora instrumentu GLOWS, który odegrał kluczową rolę w przygotowaniu urządzenia do misji.

Misja IMAP – nowa mapa granic heliosfery

Sonda IMAP, której start zaplanowano na koniec września 2025 r., będzie badać granice heliosfery – olbrzymiej bańki utworzonej przez wiatr słoneczny, otaczającej nasz Układ Słoneczny. Celem misji jest zrozumienie, jak heliosfera oddziałuje z przestrzenią międzygwiazdową, jak dochodzi do przyspieszania cząstek pochodzących ze Słońca oraz jak zmienia się ich dynamika na pograniczu naszego systemu planetarnego i galaktycznego otoczenia. IMAP dostarczy także danych w czasie rzeczywistym na temat wiatru słonecznego i cząstek energetycznych, których aktywność może mieć wpływ na warunki w przestrzeni kosmicznej w pobliżu Ziemi.

Misja wykorzysta dziesięć zaawansowanych instrumentów naukowych, dzięki którym powstanie kompleksowy obraz procesów zachodzących w przestrzeni międzyplanetarnej i międzygwiazdowej – od wysokoenergetycznych cząstek słonecznych po pozostałości po supernowych.

Start misji zaplanowany jest na koniec września tego roku.

Więcej informacji

https://glows.cbk.waw.pl/pl/glows-2/
https://imap.princeton.edu

fot. CBK PAN