Zgromadzenie Ogólne Polskiej Akademii Nauk wyraża wysoce negatywną opinię o projekcie nowelizacji ustawy o Polskiej Akademii Nauk (PAN) przedstawionym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW).

Projekt deprecjonuje instytucjonalną pozycję PAN poprzez przeniesienie nadzoru nad PAN z Prezesa Rady Ministrów na ministra właściwego ds. nauki. Przepis ten jest zaprzeczeniem koncepcji funkcjonowania narodowych akademii nauk, które są eksperckim zapleczem dla najwyższych władz państwowych, a nie jedną z wielu agend resortowych.

Projekt wprowadza destrukcyjne propozycje w zakresie nadzoru finansowego i majątkowego, w tym:

• możliwość odebrania PAN dowolnych składników majątku i przekazania ich ministrowi właściwemu ds. nauki,
• podporządkowania kanclerza PAN bezpośrednio ministrowi właściwemu ds. nauki, czyniąc go jednocześnie jedynym dysponentem majątku PAN,
• rozszerzenia składu prezydium PAN o dwudziestu dyrektorów instytutów PAN, przy jednoczesnym braku reprezentacji prezesów oddziałów PAN,
• ograniczenia kompetencji nadzorczych prezesa PAN i przeniesienia ich na kanclerza lub

Projekt zakłada rozszerzenie składu Zgromadzenia Ogólnego PAN o dyrektorów instytutów i członków Akademii Młodych Uczonych (których liczba ma zostać zwiększona do 70) z głosem stanowiącym przy wyborach władz PAN oraz w wyborach członków korporacji. Decydowanie o członkostwie PAN przez osoby spoza korporacji doprowadzi do deprecjacji prestiżu samej korporacji.

Proponowane zwiększenie nadzoru nad PAN ze strony ministra zagraża autonomii Akademii i wolności badań naukowych.

Projekt wprowadza wadliwe mechanizmy nadzoru merytorycznego, takie jak coroczne oceny instytutów PAN, a więc znacznie częstsze niż w przypadku jednostek uczelni wyższych Przy tym oceny te, przeprowadzane przez wydziały PAN, pozbawione będą sprawczości. Ustawiczność przygotowywania dokumentacji sprawozdawczej marginalizuje działalność merytoryczną.

Projekt ustawy przewiduje odebranie członkom PAN w wieku powyżej 75 lat biernego prawa wyborczego w odniesieniu do funkcji pochodzących z wyboru oraz możliwości głosowania na Zgromadzeniu Ogólnym PAN, na wydziałach PAN, jak również zasiadania w komitetach naukowych PAN. Ze względu na strukturę wiekową korporacji zdestabilizuje to funkcjonowanie PAN na wszystkich poziomach instytucjonalnych. Takie rozwiązanie nie ma precedensu w ustrojach innych narodowych akademii nauk.

Ustawa zlikwiduje obecne komitety naukowe PAN. W ich miejsce mają być powołane nowe, z przedstawicielami delegowanymi przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich i Krajową Reprezentację Doktorantów. Komitety przestaną być zatem demokratyczną reprezentacją środowisk naukowych, wybieraną w wyborach powszechnych przez samodzielnych pracowników nauki.

Zgromadzenie Ogólne PAN ponawia swoje oczekiwanie podjęcia konstruktywnych prac nad zmianą ustawy o Polskiej Akademii Nauk, które nie mogą ignorować postulatów środowiska wyrażonych w przygotowanych założeniach przyszłej ustawy o PAN. Jesteśmy otwarci na rzetelną współpracę z MNiSW nad projektem przyszłej ustawy o PAN.

Pobierz stanowisko