Prezydium Polskiej Akademii Nauk uważa, że aktualna lista czasopism punktowanych nie nadaje się do użytku jako narzędzie ewaluacji jakości działalności naukowej. Lista była wielokrotnie zmieniana, czyniono to w sposób wysoce arbitralny, sprzeczny z literą i duchem aktów prawnych oraz niezgodnie z celami, których realizacji lista ta ma służyć.

Prezydium PAN sugeruje podjęcie następujących działań.

1. Działania doraźne, konieczne do podjęcia w trybie pilnym
   Należy ogłosić obowiązywanie listy czasopism punktowanych o treści z dnia 31.01.2021, ze względu na sprzeczność z prawem, a w konsekwencji nieważność, późniejszych zmian listy. Ta zgodna z prawem lista, mimo swych licznych wad, nie wyklucza przeprowadzenia przez KEN racjonalnej ewaluacji w obowiązującym okresie, czyli za lata 2022-2025. Należy tej listy już nie modyfikować do końca obecnego okresu ewaluacji ze względu na zakaz zmiany zasad ewaluacji w trakcie trwania okresu ewaluacyjnego.
   Jednocześnie komisja ekspertów, powołana przez Ministra, powinna stworzyć listę czasopism drapieżnych, które publikują bardzo dużą ilość tekstów bez należytej selekcji i oceny w systemie peer-review. Takie czasopisma powinny być z listy usunięte.
2. Działania długofalowe
   Do końca roku 2025 należałoby opracować i z odpowiednim wyprzedzeniem ogłosić nowe zasady ewaluacji jakości działalności naukowej. Przy założeniu, że obowiązuje obecny stan prawny, konieczne byłoby ogłoszenie w nowym rozporządzeniu zmienionych zasad tworzenia wykazu czasopism i wydawnictw. Prezydium sugeruje przyjęcie następujących zasad tworzenia nowej listy:
   1. Lista powinna obejmować wyłącznie czasopisma z bazy danych
   2. Podstawą przypisania czasopismu „punktów będących miarą ich renomy” jest obowiązujący na koniec okresu ewaluacji wskaźnik CiteScore.
   3. Wartości punktowe wynikające z CiteScore mogłyby być w niewielkim stopniu modyfikowane przez zespoły eksperckie właściwe dla każdej dyscypliny. W skład zespołów eksperckich mogliby wejść przedstawiciele uczelni i instytutów, które w ostatniej ewaluacji w danej dyscyplinie uzyskały ocenę A+ lub A.
   4. Nauki humanistycznie i społeczne nie powinny być traktowane inaczej niż cała nauka w Polsce. Wyjątkiem mogą być konkretne dyscypliny (np. nauki prawne w dziedzinie nauk społecznych albo literaturoznawstwo w dziedzinie nauk humanistycznych). W przypadku tych kilku dyscyplin nowe zasady ewaluacji musiałyby być zaproponowane Ministrowi przez gremia doradcze wyłonione spośród przedstawicieli tychże dyscyplin, przy zachowaniu ogólnej zasady, że podstawą oceny jest jakość działalności naukowej.

W przypadku, gdyby była planowana zasadnicza zmiana prawa, należałoby rozważyć zaniechanie posługiwanie się listą czasopism punktowanych. Wymagałoby to namysłu nad alternatywnym systemem oceny poziomu naukowego uczelni i instytutów. Poza oceną ekspercką z udziałem ekspertów zagranicznych, można przyjąć takie wskaźniki liczbowe, jak cytowalność prac opublikowanych przez osoby zatrudnione w jednostce naukowej lub liczba pracowników znajdujących się w rankingu World’s Top 2%. Szczegółowe kryteria oceny powinny być zróżnicowane ze względu na specyficzność dyscypliny, ale zawsze oparte o jakość pracy naukowej i międzynarodowy zasięg ocenianych publikacji.

Pobierz stanowisko