Wspólny głos nauki – posiedzenie Rady Przewodniczących Komitetów PAN

27 czerwca 2025 r. w Pałacu Staszica w Warszawie odbyło się posiedzenie Rady Przewodniczących Komitetów PAN. Spotkanie było okazją do omówienia dotychczasowych działań Rady, wymiany doświadczeń między przedstawicielami komitetów oraz dyskusji na temat miejsca i roli tej formy reprezentacji środowiska naukowego w strukturze Polskiej Akademii Nauk.

Komitety jako trzeci filar Akademii

Posiedzenie otworzyli prof. Robert Grzeszczak oraz prof. Magdalena Krzymowska, prezentując porządek obrad. Następnie głos zabrał prof. Aleksander Welfe, Wiceprezes PAN, który w swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie komitetów naukowych jako „trzeciego filaru Akademii” – obok instytutów oraz korporacji uczonych. Komitety, jak zaznaczył, są formą reprezentacji środowiska naukowego wyłanianą w demokratycznych wyborach, cieszącą się dużym zainteresowaniem i zaufaniem.

Prof. Welfe zwrócił uwagę na dotychczasową aktywność Rady, która podjęła już szereg wspólnych inicjatyw. Wiceprezes zaapelował do komitetów o dalsze zaangażowanie, podejmowanie uchwał oraz aktywne opiniowanie ważnych dla nauki dokumentów. Podkreślił, że żadna inna struktura nie dysponuje taką legitymizacją do wypowiadania się w imieniu środowiska naukowego jak komitety PAN.

Komunikacja, integracja i przyszłość komitetów

W dalszej części wystąpienia prof. Welfe odniósł się do potrzeby intensyfikacji współpracy pomiędzy komitetami. Wskazał na możliwość podejmowania wspólnych działań tematycznych oraz pogłębienia komunikacji wewnątrz i na zewnątrz Akademii. Zwrócił także uwagę na znaczenie szerokiej dystrybucji informacji i ekspertyz przygotowywanych przez komitety.

Uczestnicy posiedzenia poruszyli również kwestie systemu sprawozdawczości oraz miejsca komitetów w toczących się pracach legislacyjnych. Wyrażano m.in. potrzebę integracji systemów raportowania oraz zapewnienia komitetom dostępu do projektów ustaw na etapie konsultacji społecznych. Prof. Welfe potwierdził, że konsultacje będą prowadzone i zachęcił do aktywnego w nich udziału, nawet jeśli przypadać będą na okres wakacyjny.

W żywej i rzeczowej dyskusji pojawiły się także m.in. kwestie roli komitetów problemowych, potrzeby lepszego uregulowania współpracy z towarzystwami naukowymi oraz pomiaru efektywności działalności komitetów. Pytano również o to, jak mierzyć sukces tej formy reprezentacji – czy poprzez liczbę stanowisk, czy raczej jakość ekspertyz i ich wpływ na decyzje rządzących. Wskazywano na konieczność przywracania sprawdzonych struktur, wzmacniania interdyscyplinarności oraz doprecyzowania zasad przekształcania komitetów problemowych w naukowe.

Ewaluacja nauki – wyzwania i konsekwencje

Istotną częścią spotkania były referaty poświęcone aktualnym zagadnieniom związanym z ewaluacją działalności naukowej. W sesji moderowanej przez prof. Magdalenę Krzymowską wystąpili: prof. Marek Figlerowicz, który mówił o ewolucji i rewolucji w ocenie jednostek naukowych, oraz prof. Ewelina Cała-Wacinkiewicz, która w swoim referacie wskazała na organizacyjno-funkcjonalne skutki zmian w prawie o szkolnictwie wyższym i nauce.

Zakończenie spotkania – patrzmy w przyszłość

Spotkanie zakończyło się zaproszeniem na kolejne posiedzenie Rady, które wstępnie zaplanowano na 10 grudnia 2025 r.

Galeria