Zmarł profesor Andrzej Trautman – wybitny przedstawiciel polskiej i światowej fizyki teoretycznej

Z głębokim żalem informujemy, że 27 lutego 2026 roku, w wieku 93 lat, zmarł prof. Andrzej Trautman, wybitny fizyk teoretyczny zajmujący się grawitacją i ogólną teorią względności, były wiceprezes Polskiej Akademii Nauk i wieloletni wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego. Współpracował z czołowymi uczonymi XX wieku, m.in. z Rogerem Penrose’em.

Urodził się w 1933 r. w Warszawie, dzieciństwo częściowo spędził w Paryżu. Po powrocie do Polski ukończył w 1955 r. studia na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej, a następnie obronił doktorat (1959) w Instytucie Fizyki PAN. W 1962 r. habilitował się na UW. Jego wczesne prace wniosły kluczowy wkład do teorii fal grawitacyjnych.

W czasie gdy wielu fizyków – w tym także Leopold Infeld – wątpiło w fizyczną realność fal grawitacyjnych, prof. Trautman wykazał, że nie są one jedynie matematycznym artefaktem, lecz rzeczywistym zjawiskiem, które powinno być wykrywalne. W 1958 r. prowadził wykłady w King’s College w Londynie, a wspólnie z Ivorem Robinsonem opublikował w „Physical Review Letters” pracę „Spherical Gravitational Waves”, zawierającą rozwiązania równań Einsteina. Jego dorobek stworzył teoretyczne podstawy późniejszego eksperymentalnego potwierdzenia fal grawitacyjnych w 2015 r. i rozwoju detektora LIGO.

Był związany z Wydziałem Fizyki UW do przejścia na emeryturę w 2003 r. W 1969 r. został członkiem korespondentem, w 1976 r. członkiem rzeczywistym PAN, a w latach 1978–1980 pełnił funkcję wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk. Był honorowym członkiem Polskiego Towarzystwa Fizycznego.

Odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim (2003) i Krzyżem Komandorskim (2016) Orderu Odrodzenia Polski, laureat Nagrody Państwowej I stopnia (1976), medalu im. Mariana Smoluchowskiego (1986) oraz Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (2017). Pozostał do końca oddanym nauczycielem akademickim. Jego dorobek na trwałe wpisał się w historię nauki i współczesne rozumienie wszechświata.

(autor zdjęcia: Jakub Ostałowski)