20 lat Polski w Unii Europejskiej – nagroda dla publikacji o polskim rolnictwie i wsi w UE

Publikacja „Polska wieś i polskie rolnictwo – 20 lat w Unii Europejskiej”, wydana przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, została uhonorowana nagrodą Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Pana Czesława Siekierskiego. Książka stanowi wieloaspektową analizę efektów członkostwa Polski w Unii Europejskiej dla rolnictwa i obszarów wiejskich. Jej autorzy, wybitni specjaliści z różnych dziedzin, przedstawiają zmiany, jakie dokonały się w ciągu dwóch dekad integracji.

Publikacja jest dostępna pod adresem: IRWiR PAN.

Obawy przedakcesyjne a rzeczywistość po 20 latach

Przed referendum akcesyjnym w 2003 roku jednym z najczęściej podnoszonych argumentów przeciwko przystąpieniu Polski do UE były obawy o przyszłość rolnictwa. Przewidywano, że polscy rolnicy nie będą w stanie konkurować z wysoko rozwiniętym sektorem rolnym Europy Zachodniej, co miało prowadzić do jego upadku. Skutkiem tych obaw były stosunkowo niższe wyniki referendum w regionach o dużym znaczeniu rolnictwa, szczególnie w Polsce Wschodniej.

Rzeczywistość po 20 latach integracji jednoznacznie obaliła te przewidywania. Badania wykazują, że polscy rolnicy odnieśli znaczące korzyści – zarówno finansowe, jak i strukturalne – dzięki Wspólnej Polityce Rolnej (WPR) i dostępowi do jednolitego rynku europejskiego.

Polska wieś – rozwój cywilizacyjny i poprawa jakości życia

Obszary wiejskie w Polsce doświadczyły w ostatnich dwóch dekadach szybkiego rozwoju cywilizacyjnego. Zmiany te były wynikiem skutecznego wykorzystania funduszy unijnych, w szczególności w ramach Polityki Spójności. Wpłynęło to na:

• modernizację infrastruktury wiejskiej,
• rozwój usług publicznych,
• poprawę jakości życia mieszkańców wsi,
• zwiększenie różnorodności działalności gospodarczej na obszarach wiejskich.

Polskie rolnictwo – sukces konkurencyjny na rynku UE

Obawy o utratę konkurencyjności polskiego rolnictwa nie znalazły potwierdzenia. Wręcz przeciwnie – sektor rolno-spożywczy okazał się wyjątkowo odporny i dynamiczny. Polska stała się jednym z czołowych eksporterów produktów rolnych i spożywczych w Europie, a krajowe gospodarstwa rolne skutecznie wykorzystały fundusze unijne na modernizację i zwiększenie wydajności.

Nowe wyzwania dla polityki rolnej i bezpieczeństwa żywnościowego

Ostatnie lata przyniosły nowe wyzwania dla europejskiego i polskiego rolnictwa. Pandemia COVID-19 oraz wybuch wojny na Ukrainie w 2022 roku unaoczniły potrzebę zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego Europy i utrzymania stabilności produkcji rolnej. W obliczu tych wydarzeń coraz częściej podnoszona jest konieczność rewizji założeń Europejskiego Zielonego Ładu oraz strategicznych planów WPR.

Przyszłość europejskiego rolnictwa wymaga budowy systemu produkcji żywności, który będzie zrównoważony, odporny na szoki pogodowe i rynkowe oraz neutralny dla klimatu. Jednocześnie powinien on efektywnie wykorzystywać zasoby naturalne i pozostawać konkurencyjny na rynkach globalnych.

Refleksja nad 20 latami w UE – publikacja IRWiR PAN

Z okazji 20. rocznicy wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN zaprosił dwudziestu ekspertów, którzy w ramach swoich badań odpowiedzieli na kluczowe pytania:

• Jaki był stan gospodarki wiejskiej i społeczeństwa na wsi w 2004 roku?
• Jakie były oczekiwania wobec integracji z UE?
• Jakie zmiany dokonały się w ciągu dwóch dekad?
• Co udało się osiągnąć, a jakie wyzwania pozostają nadal aktualne?

Nagrodzona publikacja stanowi cenne źródło wiedzy dla wszystkich zainteresowanych tematyką rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa w perspektywie unijnej.

Ze Wstępu Pawła Chmielińskiego i Grzegorza Gorzelaka

Do udziału w niniejszym przedsięwzięciu, którego wyniki oddajemy do rąk krytycznych Czytelników, zaprosiliśmy szerokie grono specjalistów zajmujących się wieloma aspektami gospodarki rolnej i funkcjonowania obszarów wiejskich, w tym także przedstawicieli praktyki. Autorzy, których teksty prezentujemy w tej książce, dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniami związanymi z dwiema niezwykle owocnymi dla Polski dekadami. Zastanawiają się wspólnie – krytycznie, ale z pożytkiem dla przyszłości – nad tym, co nam się zdecydowanie udało, co zaniedbaliśmy, a czego nie wykorzystaliśmy podczas tej pasjonującej rozgrywki prowadzonej na arenie międzynarodowej, w Unii Europejskiej oraz kraju. Starają się ocenić te procesy z perspektyw: społecznej, ekonomicznej, środowiskowej, instytucjonalnej i naukowej. Jednocześnie poddają pod refleksję pożądane kierunki reform zarówno samej szeroko rozumianej polityki rolnej UE, jak i naszych własnych sposobów jej wykorzystywania dla rozwoju polskiego rolnictwa i polskiej wsi.

Niech będzie nam wolno wyrazić nadzieję, że niniejsza książka zyska szersze znaczenie niż jedynie tom okolicznościowy i nie tylko wniesie istotny wkład w dyskusję nad ostatnimi procesami zachodzącymi w polskim rolnictwie i na polskiej wsi, lecz także przyczyni się do głębszego zrozumienia korzyści oraz zobowiązań wynikających z naszego członkostwa we Wspólnocie.

Publikacja dostępna jest pod adresem: IRWiR PAN oraz poniżej.

fot. IRWIR PAN