30 lat Rady Języka Polskiego. Jubileusz w Senacie RP

Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk obchodzi 30-lecie działalności. 29 września 2026 r. jubileusz Rady świętowano w Senacie RP podczas konferencji poświęconej roli języka polskiego, jego przemianom oraz wyzwaniom, jakie stawiają przed nim współczesne media, nowe technologie i zmieniające się sposoby komunikacji. W trakcie uroczystości członkowie Rady zostali uhonorowani medalami „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”.

Senat RP, dzięki zaangażowaniu marszałek Małgorzaty Kidawy-Błońskiej i senator Haliny Biedy, był wraz z Radą Języka Polskiego współorganizatorem jubileuszowego spotkania.

Konferencję otworzył wicemarszałek Senatu Rafał Grupiński.

– Nie ma ważniejszej rozmowy w polskiej kulturze niż rozmowa o języku polskim, szczególnie w takich czasach, w jakich przyszło nam żyć, gdy obserwujemy proces banalizacji i brutalizacji języka. Państwa rola jest w tym nie do przecenienia – mówił, zwracając się do członków Rady.

Aby podkreślić znaczenie języka ojczystego i działalności RJP, wicemarszałek przywołał także fragment rozprawy Karola Libelta „O miłości ojczyzny”, dotyczący związku narodowości, kultury i języka.

Język jako fundament wspólnoty

W jubileuszu uczestniczył wiceprezes Polskiej Akademii Nauk prof. Aleksander Welfe. Jak podkreślił, o wyjątkowości Rady Języka Polskiego świadczą jej otwartość i interdyscyplinarność. W jej pracach uczestniczą bowiem nie tylko językoznawcy i literaturoznawcy, lecz także przedstawiciele innych dyscyplin naukowych, sztuki i mediów.

Prof. Aleksander Welfe zwrócił uwagę, że język, poza swoją podstawową funkcją komunikacyjną, jest również spoiwem społecznym, fundamentem zbiorowej tożsamości oraz nośnikiem pamięci historycznej. Rada, dbając o jakość, rozwój i funkcjonalność polszczyzny, służy więc nie tylko środowisku naukowemu, ale całemu społeczeństwu.

Medale „Sapientia et Veritas” dla członków Rady

Ważnym punktem jubileuszu było uhonorowanie osób zaangażowanych w działalność Rady Języka Polskiego. Wiceministra nauki i szkolnictwa wyższego Karolina Zioło-Pużuk wręczyła medale „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas”, przyznawane za szczególne zasługi dla szkolnictwa wyższego i nauki, w tym za wybitne osiągnięcia w działalności naukowej, dydaktycznej lub organizacyjnej.

Złoty Medal „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” otrzymała:

• dr hab. Katarzyna Kłosińska, prof. Uniwersytetu Warszawskiego – przewodnicząca Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN.

Srebrne Medale „Zasłużony dla Nauki Polskiej Sapientia et Veritas” otrzymali członkowie Prezydium Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN:

• prof. dr hab. Anna Dąbrowska,
• dr hab. Antonina Doroszewska,
• prof. dr hab. Ewa Kołodziejek,
• dr hab. Danuta Krzyżyk, prof. Uniwersytetu Śląskiego,
• ks. prof. dr hab. Wiesław Przyczyna,
• prof. dr hab. Mariusz Rutkowski,
• dr hab. Barbara Sobczak, prof. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza,
• prof. dr hab. Piotr Żmigrodzki.

– Dziękuję za waszą działalność popularyzatorską, za pracę, która pokazuje nam, że język jest żywy, wzbudza emocje. Zazdroszczę wam tego, że możecie normować to, co jest dla nas pierwsze i najważniejsze, czyli język ojczysty – powiedziała wiceministra Karolina Zioło-Pużuk.

30 lat troski o polszczyznę

Historię Rady i najważniejsze obszary jej działalności przedstawiła przewodnicząca RJP prof. Katarzyna Kłosińska. Przypomniała przedsięwzięcia popularyzatorskie, współpracę interdyscyplinarną i międzynarodową oraz początki instytucji.

Z inicjatywą utworzenia Rady wystąpił prof. Walery Pisarek podczas Forum Wolnego Słowa w 1995 r. Rada Języka Polskiego została powołana uchwałą Prezydium Polskiej Akademii Nauk z 9 września 1996 r. W ciągu 30 lat w jej skład wchodziło łącznie 98 osób. Obok językoznawców i literaturoznawców są to przedstawiciele innych dziedzin nauki, a także sztuki i mediów.

Podczas jubileuszu o działalności Rady Języka Śląskiego opowiedziała prof. Jolanta Tambor, natomiast działalność Rady Języka Kaszubskiego przedstawiła Danuta Pioch.

Od mediów społecznościowych po sztuczną inteligencję

Jednym z punktów konferencji była dyskusja poświęcona pytaniu, czym współcześnie jest troska o język. W panelu wzięli udział prof. Jerzy Bralczyk, prof. Anna Dąbrowska, prof. Ewa Kołodziejek oraz red. Bartłomiej Chaciński. Rozmowę prowadziła red. Małgorzata Tułowiecka.

Uczestnicy odnosili się do zjawisk zachodzących we współczesnej polszczyźnie, w tym wpływu mediów społecznościowych oraz sztucznej inteligencji na sposób, w jaki mówimy i piszemy.

– Nasza mowa może być przedmiotem troski, ale język jako system po prostu jest – podsumowała dyskusję prof. Ewa Kołodziejek.

Rada Języka Polskiego działa przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk od 1996 r. Jej zadaniem jest m.in. upowszechnianie wiedzy o języku polskim, wypowiadanie się w sprawach dotyczących jego używania oraz podejmowanie działań służących dbałości o kulturę polszczyzny.