Ich badania zmieniały sposób, w jaki rozumiemy świat – od budowy materii i fal grawitacyjnych po procesy gospodarcze i genetykę człowieka. Wspominamy członków Polskiej Akademii Nauk, których pożegnaliśmy w ciągu ostatniego roku.

Prof. Teodor Paweł Gotszalk (1966–2025)

Twórca i kierownik Katedry Nanometrologii Politechniki Wrocławskiej. Rozwijał metody badania mikro- i nanosystemów, zajmował się nanotechnologią i mikroskopią. Był stypendystą DAAD, Komisji Fulbrighta i Fundacji Kościuszkowskiej oraz laureatem programów Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Od 2022 roku był członkiem korespondentem PAN.

Prof. Mieczysław Mąkosza (1934–2026)

Prowadził badania nad katalizą przeniesienia międzyfazowego oraz zastępczym podstawieniem nukleofilowym. W latach 1979–2004 kierował Instytutem Chemii Organicznej PAN. Był członkiem rzeczywistym Akademii i laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Wspierał młodych badaczy również poprzez założoną przez siebie fundację.

Prof. Andrzej Trautman (1933–2026)

Fizyk teoretyczny, którego prace pomogły wykazać, że fale grawitacyjne są rzeczywistym zjawiskiem fizycznym i przenoszą energię. Wspólnie z Ivorem Robinsonem opracował rozwiązania równań Einsteina opisujące promieniowanie grawitacyjne. Przez wiele lat był związany z Uniwersytetem Warszawskim. Należał do grona członków rzeczywistych PAN, a w latach 1978–1980 pełnił funkcję wiceprezesa Akademii. Był laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Prof. Adolf Horubała (1925–2026)

Specjalista w dziedzinie nauki o żywności i jej technologii, związany ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Zajmował się przechowalnictwem żywności oraz technologią przetwórstwa owocowo-warzywnego. Pełnił funkcje prorektora i dziekana SGGW, otrzymał tytuł doktora honoris causa tej uczelni. Był członkiem rzeczywistym PAN, działał w Komitecie Technologii i Chemii Żywności, któremu przewodniczył.

Prof. Stanisław Gomułka (1940–2026)

Ekonomista, badacz wzrostu gospodarczego, makroekonomii i przemian systemów gospodarczych. Przez wiele lat pracował w London School of Economics, wykładał także na uczelniach amerykańskich. Uczestniczył w przygotowaniu i wdrażaniu reform polskiej gospodarki w okresie transformacji ustrojowej. Pełnił również funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów. Od 2013 roku był członkiem korespondentem PAN.

Prof. Malcolm Andrew Ferguson-Smith (1931–2026)

Genetyk, pionier badań nad ludzkimi chromosomami oraz metodami prenatalnej diagnostyki chorób genetycznych. Rozwijał techniki analizy chromosomów i mapowania genów, wykorzystywane w badaniach naukowych oraz diagnostyce medycznej. Kierował zespołami badawczymi na uniwersytetach w Glasgow i Cambridge. Od 1988 roku był członkiem zagranicznym PAN.