Polska Akademia Nauk świętuje 75-lecie. Po raz pierwszy w historii wręczono Nagrodę PAN

Uroczyste obchody 75-lecia Polskiej Akademii Nauk oraz pierwsze w historii wręczenie Nagrody PAN były najważniejszymi punktami 156. Sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN, która rozpoczęła się 24 czerwca 2026 roku. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz państwowych, środowiska naukowego oraz członkowie Akademii.

Sesję jubileuszową otworzyły wystąpienia zaproszonych gości, po których odbyła się oficjalna uroczystość wręczenia Nagrody PAN – nowego, prestiżowego wyróżnienia ustanowionego przez Polską Akademię Nauk dla osób o wybitnych osiągnięciach naukowych.

Nagroda PAN

Z kwotą 400 tys. zł Nagroda PAN jest nie tylko najwyższą pod względem finansowym gratyfikacją naukową w Polsce, ale należy również do najbardziej atrakcyjnych pod względem materialnym nagród naukowych przyznawanych przez akademie i instytucje naukowe w Europie. Celem nagrody jest wyróżnianie badaczek i badaczy, których osiągnięcia wnoszą przełomowy wkład w rozwój nauki i budowanie międzynarodowej pozycji polskich badań i naukowców w kontekście najbardziej prestiżowych wyróżnień na świecie.

Laureatką pierwszej edycji Nagrody PAN została prof. Agnieszka Chacińska z Międzynarodowego Instytutu Mechanizmów i Maszyn Molekularnych (IMol) Polskiej Akademii Nauk. Naukowczyni została wyróżniona za odkrycie mechanizmów funkcjonowania komórki, które otwierają nowe perspektywy w badaniach mitochondrialnych i neurodegeneracyjnych. Prof. Chacińska bada „logistykę i system sprzątania” mitochondriów – czyli to, jak komórka dostarcza do nich białka, kontroluje ich jakość i usuwa uszkodzone elementy. Zrozumienie tych mechanizmów może otworzyć drogę do terapii chorób, które dziś pozostają nieuleczalne.

Laudacji na cześć laureatki towarzyszył wykład poświęcony jej dorobkowi naukowemu.

– 75 lat działalności Polskiej Akademii Nauk to historia tysięcy odkryć, pokoleń uczonych i nieustannego budowania pozycji polskiej nauki na świecie. Dzisiejszy jubileusz był nie tylko okazją do podsumowań, ale także do wyznaczenia ambitnych celów na kolejne dekady. W tym kontekście symboliczne znaczenie ma wręczenie pierwszej Nagrody PAN, która ma wyróżniać naukowców kształtujących przyszłość i prowadzących najbardziej ambitne badania – powiedział prof. Marek Konarzewski, prezes Polskiej Akademii Nauk.

Prof. Agnieszka Chacińska, podkreśliła znaczenie wspólnotowego charakteru badań naukowych.

– Przyjęłam to wyróżnienie z ogromną wdzięcznością i wzruszeniem. Traktuję je jako wyraz uznania nie tylko dla mojej pracy, ale również dla wszystkich osób, z którymi miałam zaszczyt współpracować. Nauka jest przedsięwzięciem zespołowym, opartym na ciekawości, zaufaniu i konsekwencji w poszukiwaniu odpowiedzi na najważniejsze pytania – powiedziała prof. Agnieszka Chacińska.

Z okazji jubileuszu okolicznościowy list na ręce uczestników i organizatorów obchodów skierował Prezydent RP dr Karol Nawrocki. Podkreślając rolę nauk we współczesnym świecie, Prezydent podkreślił dorobek i potencjał Polskiej Akademii Nauk. – Deklaruję, że mają Państwo we mnie sojusznika w rozwoju polskiej nauki. Wiedza to jedyna rzecz, która wzbogaca, a której nikt nie może nam odebrać. Gratuluję Państwu pięknego jubileuszu – zakończył swój list Prezydent.

W jubileuszowej 156. Sesji Zgromadzenia PAN uczestniczył również minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek.

– Ustanowienie Nagrody PAN jest ważnym sygnałem dla całego środowiska naukowego. Polska nauka potrzebuje nie tylko stabilnych warunków rozwoju, ale również prestiżowych wyróżnień, które pokazują społeczeństwu znaczenie przełomowych odkryć i najwybitniejszych osiągnięć badawczych. Dzięki swojej randze i wysokości Nagroda PAN ma szansę stać się jednym z najważniejszych wyróżnień naukowych w Europie oraz skutecznie promować doskonałość naukową związaną z Polską – powiedział minister nauki i szkolnictwa wyższego, dr Marcin Kulasek.

75 lat Polskiej Akademii Nauk

Podczas jubileuszowej części wydarzenia przypomniano historię i najważniejsze osiągnięcia Akademii, która od 1951 roku wspiera rozwój badań naukowych, integruje środowisko naukowe i reprezentuje polską naukę na arenie międzynarodowej.

Po zakończeniu obchodów jubileuszowych rozpoczęły się obrady 156. Sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN. Członkowie Akademii wysłuchali m.in. informacji o nagrodach i wyróżnieniach przyznanych członkom PAN oraz Akademii Młodych Uczonych, sprawozdania Kierownictwa PAN z działalności Akademii oraz sprawozdań z działalności oddziałów PAN.

Galeria