Prof. Igor Kąkolewski laureatem nagrody Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia

28 kwietnia 2026 roku w Wilnie odbyły się uroczystości upamiętniające 120. rocznicę urodzin Jerzy Giedroyc oraz 80. rocznicę powstania Instytutu Literackiego w Paryżu. Wydarzenia zgromadziły przedstawicieli świata nauki, kultury i polityki z Polski, Litwy, Ukrainy i Białorusi. Ich głównym celem była refleksja nad aktualnością myśli Jerzego Giedroycia wobec współczesnych wyzwań geopolitycznych, w szczególności wojny Rosji przeciwko Ukrainie oraz sytuacji demokratycznej opozycji na Białorusi.

W ramach obchodów nagrodę Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia otrzymał prof. Igor Kąkolewski, dyrektor Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie. Wyróżnienie przyznano za wkład w badania nad historią Europy Środkowo-Wschodniej oraz działania na rzecz dialogu i współpracy między narodami regionu. Laudację na cześć laureata wygłosił prof. Alvydas Nikžentaitis.

Uroczystości rozpoczęły się od otwarcia szlaku Jerzego Giedroycia w Wilnie oraz plenerowej wystawy „Jerzy Giedroyc (1906–2000) – twórca geografii wolności”. Ekspozycja poświęcona została działalności redaktora paryskiej „Kultury”, jego wizji relacji Polski z narodami Europy Wschodniej oraz roli, jaką odegrał w kształtowaniu idei wolności i niezależności państw regionu.

W inauguracji wydarzenia uczestniczyli przedstawiciele władz Polski i Litwy, środowisk akademickich oraz instytucji kultury. Przemówienia wygłosili m.in. Valdas Benkunskas, Rafał Grupiński, Viktorija Čmilytė-Nielsen, Anna Bernhardt oraz prof. Alfredas Bumblauskas, współautor koncepcji wystawy.

Istotnym punktem programu była debata pt. „Czy dziedzictwo polityczne Jerzego Giedroycia jest nadal aktualne?”, która odbyła się w Dom Sygnatariuszy. Dyskusja dotyczyła znaczenia idei Jerzego Giedroycia dla współczesnej Europy oraz przyszłości relacji państw Europy Środkowo-Wschodniej.

W debacie udział wzięli m.in. Andrius Kubilius, który uczestniczył w wydarzeniu online, Adam Michnik, Viacheslav Rublyov, Franak Viačorka oraz Ruslanas Baranovas. Moderację prowadzili prof. Raimundas Lopata oraz prof. Alvydas Nikžentaitis.

Podsumowaniem obchodów była ceremonia wręczenia Nagród Forum Polska–Litwa oraz Forum Dialogu i Współpracy im. Jerzego Giedroycia. W gronie laureatów znaleźli się również prof. Tamara Bairašauskaitė, Andrzej Poczobut, a także Andrij Kurkow, jeden z najbardziej rozpoznawalnych współczesnych autorów ukraińskich.

Tegoroczne uroczystości w Wilnie podkreśliły trwałe znaczenie idei Jerzego Giedroycia dla dialogu między narodami Europy Środkowo-Wschodniej. Organizatorzy wydarzenia zwracali uwagę, że dziedzictwo twórcy paryskiej „Kultury” pozostaje ważnym punktem odniesienia dla współczesnych debat o wolności, solidarności oraz odpowiedzialności za przyszłość regionu.